„ციხეების უფროსის“ ვიზიტი აჭარაში

``გამოუშვით ამ ბავშვების მამა ციხიდან, გვიჭირს ამათი მოვლა`` _ ოთხი მცირეწლოვანი ბავშვისკენ ხელი პატიმრის დედამ გაიშვირა. კიკინებიანი, ცისფერთვალება სამიდან ხუთ წლამდე გოგონები იმ შეხვედრას ესწრებოდნენ, რომელზეც სასჯელაღსრულების მინისტრი, ხათუნა კალმახელიძე, პატიმრების ახლობლების კითხვებს პასუხობდა.

ნათია როყვა

მინისტრის განმარტებით, მისი საჯარო შეხვედრის მიზანია, გაიგოს რა პრობლემები და ხედვა აქვთ ადამიანებს სასჯელაღსრულების სამინისტროსთან მიმართებაში: ``გთხოვთ, ნუ მოგერიდებათ, მკითხეთ, რა გაინტერესებთ``.
``შვილი მყავს პატიმარი, ოცი ლიტრი სალიარკის ქურდობისთვის იხდის სასჯელს, ერთი წელი დარჩა, ვარ მარტოხელა სოციალურად დაუცველი, ინსულინზე დამოკიდებული ქალი, ან უდო, ან შეწყალება, დამეხმარეთ...`` ამ ქალბატონს მინისტრი შეჰპირდა, რომ იურისტების დახმარებით შეწყალების ბიუროში `არგუმენტირებულ~ განცხადებას გააგზავნინებს და თუ მის შვილს პატიმრობის ვადის _ 2\3 მოხდილი აქვს, ვადამდე ადრე გაათავისუფლებენ.
`26 წლის ჯარისკაცს უვადო პატიმრობა მიუსაჯეს. იგი ხუთი წელი მსახურობდა ჯარში. სამსახურში მეგონა, ღამის ოთხ საათზე დამირეკეს და მაცნობეს, თურქეთის საზღვარზე დააპატიმრესო, ნარკოტიკები ჰქონია. თვითონ არ იკეთებს. გაჭირვებამ გააკეთებინა აგი... რუსთავის ციხეზეა გადაყვანილი. ქათამს გავყიდი, ხან მეზობლები მიგროვებენ გზის ფულს, ჩავალ ამხელა გზაზე და მინებს იქით ვნახულობ პატიმარს... სიცოცხლე უნდა, ერთხელ ვინ არ შემცდარა, დამეხმარეთ რა~, _ ამ თხოვნით მინისტრს შადიე დუმბაძემ მიმართა.
ერთმა ქალბატონმა ის ითხოვა, რომ აფხაზი პატიმარი, რომელიც სასჯელს ორთაჭალის ციხეში იხდის, აფხაზეთში გადააგზავნონ, ან მონასტერში: `არავინ არ ჰყავს საქართველოში, მძიმე ავადმყოფია, სასიკვდილოდაა მოქცეული ციხეში... აი, წერილი თქვენთან მისმა დედამ გამომატანა, მისი ოჯახი აფხაზეთშია და საქართველოში ვერ ჩამოდის``.
მინისტრის განმარტებით, პატიმრის გადაყვანა აფხაზეთში კანონით შეუძლებელია. მან თქვა, რომ ამ პატიმარს თავად მოინახულებს.
`ბავშვისთვის საჭმლის მოსატანად გავიდა ჩემი ბიჭი მამის ტაქსით, გზაში ვინმე ნათია მამულაიშვილი ჩაუჯდა და გასეირნება სთხოვა. იმანაც გაასეირნა. უთხრა, ან ფული გადამიხადე ან... მე რა ვიცი, რა მოხდა, ბიჭი ბიჭია. გაუპატიურების ბრალდებით დააპატიმრეს. აიღო ქალმა ხუთასი დოლარი, არ გედავებიო და პროკურატურამ ამაზე თვალები დახუჭა``, _ ეს უკვე გაზეთში დასაწერად გაკეთებული კომენტარია. ეს ფაქტი მანანა ლორთქიფანიძემ, ანუ პატიმრის დედამ მოუყვა ჟურნალისტებს.
``ჩემი შვილის ამბავიც დაწერეთ რა. წამლის გამო ზის ციხეში, კვირიკეში ვცხოვრობ, მე ცეცხლაძე ნათელა ვარ, ჩემი შვილი 25 წლისაა``.
ფაქტები, რომლებსაც პატიმრის მშობლები და ახლობლები ყვებოდნენ, იდენტური იყო. ზოგი მიიჩნევს, რომ მისი ახლობელი უდანაშაულოა, ზოგს მიაჩნია, რომ დამნაშავეა, მაგრამ შეწყალებას ან ამნისტიას ითხოვს.
``მე ასე ვერ ვიზამ, ყველას პატიმრის გათავისუფლების უფლება არ მაქვს``, _ განმარტა მინისტრმა.
მინისტრის შეხვედრები აჭარაში ორ დღეს გაგრძელდა. ის 29 მარტს ბათუმის მერიაში, ძირითადად, საჯარო სამსახურების თანამშრომლებს შეხვდა. სასჯელაღსრულების მინისტრს მერიაში ნათია სურგულაძემ _ მერიის, განათლების, კულტურის და სპორტის სამსახურის უფროსმა უმასპინძლა.
30 მარტს შეხვედრა ხელვაჩაურის გამგეობის შენობაში გაიმართა. გამგეობის სააქტო დარბაზში სულ ოცდაათი ადამიანი იყო, მათ შორის გამგეობის თანამშრომლები, პატიმრების მშობლები და მცირეწლოვანი ბავშვები. მინისტრს ხელვაჩაურში გამგებელმა _ თეიმურაზ დუმბაძემ უმასპინძლა.
შეხვედრაზე მინისტრი რამდენიმე წუთის დაგვიანებით მივიდა და შეკრებილებს მადლობა გადაუხადა: `მე მოვედი იმისთვის, რომ გითხრათ _ არსებობს უფასო იურიდიული დახმარების ბიუროები და მინდა ყველამ ისარგებლოთ ამით. შესაძლოა, თქვენ გყავთ პატიმარი ოჯახის წევრი, ან გაქვთ დავა მიწაზე, სახელმწიფოს ხარჯზე კვალიფიციური იურისტები დაგეხმარებიან~... (საუბარია სახაზინო ადვოკატებზე).
აჭარის მოსახლეობამ იურისტებს უფასო მომსახურებისთვის უნდა მიმართოს შემდეგ მისამართზე: ბათუმი, წერეთლის შესახვევი, #6; ტელ.: (895) 901 701.

ბინები ერთ ლარად დევნილებისთვის

საქართველოს ხელისუფლება ევროპის ქვეყნების, აშშ-ისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ფინანსური დახმარებით დევნილების საცხოვრებელ ბინებს არემონტებს. გარემონტებულ ბინებს დევნილებს საკუთრებაში სიმბოლურ ფასად _ ერთ ლარად გადასცემენ. გეგმის მიხედვით, დევნილების ბინებით უზრუნველყოფა 2011 წელს უნდა დასრულდეს.


ნათია როყვა, ცაგო კახაბერიძე

მთავრობის მიერ შემუშავებული `იძულებით გადაადგილებულ პირთა _ დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის~ მიხედვით: `საცხოვრებელი ფართობის სიდიდე, საშუალო სტანდარტის მიხედვით, შეადგენს 40 კვადრატულ მეტრს საშუალო (3-4-სულიან) ოჯახზე. ყოველ ოჯახს ექნება საკუთარი სანიტარული კვანძი, მაგრამ იმ შემთხვევაში, თუ ფართობი არ იძლევა სტანდარტის დაკმაყოფილების საშუალებას, ორ ან მეტ ოჯახს ექნება საერთო სველი წერტილი~.
აჭარაშიზემოაღნიშნული სტანდარტის დაცვა, ფაქტობრივად, ვერ ხერხდება(ძირითადად, ფართობის მხრივ), რადგან ყოველ ოჯახზე საკუთარი სანიტარული კვანძის გაკეთების საშუალებას საცხოვრებელი ფართობი არ იძლევა.
გარემონტებული ბინები 400-მდე ოჯახს საკუთრებაში სიმბოლურ ფასად, ერთ ლარად გადაეცემა. ამ ერთ ლარსაც სახელმწიფო გადაიხდის. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაიფარება საკუთრების რეგისტრაციისთვის საჭირო 50 ლარიც.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, იძულებით გადაადგილებულ (როგორც აფხაზეთიდან, ასევე ცხინვალის რეგიონიდან) პირთა განსახლების საკითხში საქართველოს მთავრობას ფინანსურად, ძირითადად, ევროკომისია (EC), 361,1 მილიონი ევრო), გერმანიის საგარეო საქმეთა დეპარტამენტი (რვა მილიონი ევრო), გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკი (KFW), ექვსი მილიონი ევრო) და ამერიკის მთავრობის სააგენტოები (50 მილიონი აშშ დოლარი) ეხმარებიან.ამ თანხების ნაწილი, განსახლების გარდა, სხვა პრობლემების მოგვარებასაც მოხმარდება.
აჭარაში შენობების რეაბილიტაცია გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკის (KFW)მიერ `დასავლეთ საქართველოში იძულებით გადაადგილებულ პირთა სახლების რეაბილიტაციისთვის~ გამოყოფილი თანხით ხორციელდება.
იძულებით გადაადგილებულ პირთა _ დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის~ მეორე ეტაპის განხორციელება 2010 წლიდან დაიწყო.
მეორე ეტაპზე იმ დევნილთა საცხოვრებელ პირობებს გააუმჯობესებენ, რომლებიც უარს იტყვიან კომპაქტური ჩასახლების ობიექტებში არსებული ფართობების საკუთრებაში მიღებაზე. ასევე დაეხმარებიან დევნილებს, რომლებიც მეგობრებთან, ნათესავებთან ან ნაქირავებ ბინებში ცხოვრობენ. მათთვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული გამოუყენებელი შენობები გამოიძებნება, ან აშენდება საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში, თბილისის გარდა.
გეგმის მესამე ეტაპზე (2010-2011 წლები) დაეხმარებიან დევნილებს, რომლებიც განსახლებას არ საჭიროებენ. ასეთ ოჯახებს (ვისაც, მაგალითად, საკუთრება აქვს) ერთჯერადი ფულადი დახმარება გაეწევათ.
აჭარაში ამჟამად სარემონტო სამუშაოები მხოლოდ ერთ ობიექტზე _ საზღვაო აკადემიის საერთო საცხოვრებელში მიმდინარეობს.
სახელმწიფო ამ ეტაპზე იმ დევნილს უკანონებს ბინებს, რომლებიც ეგრეთ წოდებულ `კოლექტიურ ფართში~ ცხოვრობენ. აჭარაში ასეთი 350 ოჯახია. საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდმა რეგიონში 420 ბინა (საერთო ფართობი 23 998 კვ/მ) გაარემონტა, რომლის ფაქტობრივი ღირებულება, ფონდის ინფორმაციით, 5 685 413 ლარია. ტენდერში გამარჯვებულ ფირმებთან კი მთლიანობაში ხელშეკრულებები 5 304 876 ლარზეა გაფორმებული.
ქალაქ ბათუმში: ყოფილი მექანიკური ქარხნის დამხმარე ნაგებობა, საბავშვო ბაღი (მელიქიშვილის ქუჩა), ნარკოლოგიური ცენტრი და მეზღვაურთა ყოფილი სასტუმრო, ყოფილი ტექნიკური სკოლის (დოსააფის) შენობა; ასევე ქობულეთში: მე-7 სკოლის, ყოფილი სასაზღვრო საგუშაგო, სანეპიდსადგურის შენობები და დაბა ჩაქვის ყოფილი სკოლის შენობა _ ეს ის ობიექტებია, სადაც აჭარაში მცხოვრები აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები ცხოვრობენ და აქ სარემონტო სამუშაოები უკვე დასრულდა.
ობიექტების რეაბილიტაციაზე ტენდერი საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდმა (MDF) გამოაცხადა. აჭარაში ტენდერში გამარჯვებული სამშენებლო ფირმებია: ``ანაგი`` (რომელმაც ხელშეკრულების მიხედვით 1 550 254 ლარის სამუშაოები შეასრულა), ``ნიუ ენერჯი`` (1 138 040 ლარი), ``მშენებელი 80`` (1 724 642 ლარი) და `ვიპ დიზაინი~ (891 940 ლარი).
ამ ათ ობიექტზე, ხელშეკრულების თანახმად, სამუშაოები გასული წლის 13 ოქტომბრისა და 30 დეკემბრის შუალედში უნდა დასრულებულიყო, თუმცა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ დროში სამუშაოები ვერ დასრულდა. ძირითადი მიზეზი, როგორც მშენებლები ამბობენ, ის არის, რომ გასარემონტებელი შენობებში მცხოვრებ დევნილებს წასასვლელი არსად ჰქონდათ, ანუ დევნილები საცხოვრებელ ბინებში რემონტის დროსაც ცხოვრობდნენ. მაგალითად,ეგრეთ წოდებულ მეზღვაურთა სასტუმროში სარემონტოს სამუშაოები პირველი სართულიდან დაიწყეს, პირველ სართულზე მცხოვრები ადამიანები, მეზობლებთან _ მეორე, მესამე და მეოთხე სართულზე გადანაწილდნენ. როცა სარემონტო სამუშაო პირველსართულზე დასრულდა, მეორე სართულის მცხოვრებლები პირველზე დაბინავდნენ და რემონტი მეორე სართულზე დაიწყო, შემდეგ, მესამეზე მცხოვრებლები მეოთხეზე ავიდნენ...
დევნილები ამბობენ, რომ ამასობაში გარემონტებული კედლები დაიბზარა. ამ კორპუსში, მეორე სართულზე მცხოვრები როსტევან ჭითანავას თქმით, მისი ოთახის კედელი რემონტის დასრულებამდე დაიბზარა, შეულესეს, მაგრამ შეღებვით დღესაც არ შეუღებიათ.
რაულ ხუტკუპიას ინფორმაციით,მეზღვაურთა სახლში სარემონტო სამუშაოები ნოემბერში დასრულდა. მერე კიდევ ერთხელ შეღებეს მისი ოთახის კედლები.
დევნილების ყველაზე დიდი პრობლემა ამ ეტაპზე ის არის, რომწყალი არ მიეწოდებათსისტემატურად. `მხოლოდ შუაღამეში მოდის, დილამდე~.
რაც შეეხება ელექტროენერგიის გადასახადს, როგორც ისინი ამბობენ, ამ წლიდან იხდიან, მანამდე სახელმწიფო უხდიდა.
ხუტკიპიას შვილი, ბათუმში, ლეონიძის ქუჩაზე უზრუნველყვეს ბინით, იგი ყოფილი მექანიკური ქარხნის დამხმარე შენობაში ცხოვრობს, სარემონტო სამუშაოები მის ბინასაც ჩაუტარეს, თუმცა ამბობს, რომ მის სახლში ფანჯრებიდან წვიმა შედის. ეს სარემონტო სამუშაოების მწარმოებლებსაც აცნობა, თუმცა: `რატომ აწვიმს, ვერ დაადგინეს, ყველა გაწვიმებაზე ოთახის კედლები სველდება~.
ხელშეკრულების მიხედვით, ფირმა სამუშაოების დასრულების შემდეგ ჩატარებულ სამუშაოებზე 365 დღის განმავლობაშია პასუხისმგებელი. მაგრამ ერთ-ერთი დევნილი, რომელმაც საკუთარი ვინაობის გამხელისგან თავი შეიკავა, ამბობს:`კომპანიას ვთხოვე გარემონტებული ბინის შერემონტება, მუშებმა კიმითხრეს: რაც გავაკეთეთ იმის საფასურიც არ მიგვიღია და ხელახლა რემონტს ვერ დავიწყებთო~.
სამუშაოები დროზე ადრე დასრულდა, მაგალითად, ბათუმში, მელიქიშვილის ქუჩის ბოლოში, ყოფილი ბაგა-ბაღის ორსართულიან შენობაში. აქ 24 იზოლირებული საცხოვრებელი ბინა გაკეთდა. ხელშეკრულების მიხედვით, კომპანია `ნიუ-ენერჯის~ სამუშაოები 29 ნოემბერს უნდა დაესრულებინა. კომპანიის წარმომადგენელმა _თემურ ბოლქვაძემ განაცხადა, რომ სამუშაოები 15 სექტემბერს დაასრულეს.
საზღვაო აკადემიის საერთო საცხოვრებლის შენობაში შესახლებულები ამბობენ, რომ სარემონტო სამუშაოებზე ის დევნილები დასაქმდნენ, რომლებიც ამავე სახლში ცხოვრობენ. ჯერ შენობის ნახევარი რემონტდება, ანუ დერეფნის ერთი მხარე, შემდეგ მეორე მხარის რემონტს დაიწყებენ. იმ ოთახებში მცხოვრები ოჯახები, სადაც სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობს, დროებით, იმავე შენობაში, მეზობლებთან არიან შესახლებულები. ლიანა ბუკიას ინფორმაციით, სამუშაოების დასრულების შემდეგ ამ საცხოვრებელ ფართობებს მათ საკუთრებაში გადასცემენ.
`ორი ბიჭი მომიკლეს ომში, გოგოც ამცილდა გზაში, არ ვიცი, ყვავ-ბუზმა შემიჭამა, ცეცხლში დამიწვეს თუ ტყვიამ მომიკლა. ავადმყოფი ქალი ვარ, ჯოხით დავდივარ ხომ ხედავ? მინდა დაწეროთ და მთავრობას მადლობა გადაუხადოთ ყველაფრისთვის, ახლა საცხოვრებელ ფართს გვირემონტებენ...~ _ ციცანა ბუკია ოჩამჩირიდან დევნილია და ბათუმში, საზღვაო აკადემიის საერთო საცხოვრებელში შვილთან ერთად ცხოვრობს.
ოჩამჩირის რაიონიდან დევნილი გუგული კვანჭიანი მესამე სართულზე ცხოვრობს, მისი ოთახი უკვე გაარემონტეს. სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობისას ისიც მეზობლებთან ცხოვრობდა: `ანტისანიტარია გვქონდა წლების განმავლობაში და ახლა მადლობის მეტი არაფერი მეთქმის~.
მეზღვაურთა სასტუმროში სარემონტო სამუშაოები დასრულდა. შენობაში სულ 36 ოჯახი ცხოვრობდა, საცხოვრებელიბინა 27 ოჯახს გაურემონტდა, დანარჩენი ოჯახები ხელისუფლებამ ლეონიძის ქუჩაზე გადაიყვანა. აქ მექანიკური ქარხნის დამხმარე ნაგებობაში სამუშაოები დასრულდა. ობიექტში დევნილებისთვის 47 ბინა გაკეთდება. სამუშაოები ჩატარდა `დოსააფის~ შენობაშიც, სადაც ოცი ოჯახი დაბინავდა.
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ყოფილი ნარკოლოგიურის შენობაში, დღეს 45 ოჯახი ცხოვრობს. აქედან 23 დევნილი, ხოლო სხვები სტიქიის შედეგად დაზარალებული ეკომიგრანტები არიან.
ხელვაჩაურში ყოფილი ნარკოლოგიური საავადმყოფოს ორსართულიან შენობაში, სადაც დევნილები ცხოვრობენ, სარემონტო სამუშაოები გასული წლის აპრილში დაიწყო და რვა თვეში დასრულდა. ჩატარებული სამუშაოებით ზოგიერთი აქ მცხოვრები კმაყოფილია და ახლა მხოლოდ ფართობის დაკანონების საკითხი აწუხებს, ზოგიერთმა კი უკმაყოფილება გამოთქვა და შენობა დაგვათვალიერებინა. `რემონტი ახალი გაკეთებულია და წყალი მაინც ჟონავს გაყვანილობიდან. რაც გააკეთეს დიდი მადლობა ამისთვის, მაგრამ ხარისხზე კარგის თქმა ნამდვილად არ შემიძლია~, _ აცხადებს აქ მცხოვრები ზაირა ჯიქია.
ჩატარებული სამუშაოებით კმაყოფილია აქ მცხოვრები თეა ჯაყელი. ვიზუალურადაც ჩანს, რომ მის ბინაში კედლები ნორმალურ მდგომარეობაშია: `ყველაფერი კარგად არის გაკეთებული, ზოგიერთმა შვიდჯერ გადაღება და ზუსტად იმათ გაუფუჭდათ. ყველას ეჩქარებოდა. მე დაველოდე, როცა კარგად გაშრა კედელი, მერე გავაკეთე. ესენი აჩქარებდნენ მოხელეებს, მალე უნდოდათ შემოსვლა. უმადური არ უნდა იყო ადამიანი. აქ წყლის სისტემაც კი არ გვქონდა, ახალი ჭაბურღილი გააკეთეს _ წყალი მოდის``.
`ცოტა უხარისხოა. კედლები უკვე დახეთქილია. ყველაფერი კარგად უნდა გაკეთებულიყო, მაგრამ მოხელეებმა აქ ისწავლეს ეტყობა ხელობა. დანარჩენით კმაყოფილნი ვართ, რასაც ვითხოვდით, ყველაფერს გვაძლევდნენ~, _ განაცხადა ვაჟა ხოზრევანიძემ.
ამ კორპუსში დევნილებს შუქის პრობლემა აწუხებთ, გასულ წელს მათ ელექტროენერგიის გადასახადის დავალიანება _ 12 ათასი ლარი, მთავრობამ დაუფარა. `5400 ლარი დაგვრჩა, რომელიც მთავრობის გამოყოფილი ფულით დავფარეთ _ არ ვიღებდით ამ დახმარებას და პირდაპირ ვრიცხავდით. უკვე 2100 ლარი ზედმეტიც კი გადავიხადეთ, მაგრამ შუქის პრობლემა მაინც გვაქვს, _ ამბობენ დევნილები. _ ამ პრობლემის მოგვარება სუბელიანს ვთხოვეთ, შეგვპირდა, გავარკვევთო და ჩვენც ველოდებით``.
აჭარაში აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები 1993 წლიდან ცხოვრობენ. 2800 ოჯახიდან დღეს რეგიონში 1878 ოჯახია რეგისტრირებული, აქედან 1478 კერძო სექტორში ცხოვრობს.
დევნილთა და განსახლების საკითხებში აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე, რამაზ ჯინჭარაძე: ``დაახლოებით ორ თვეში დაიწყება ბინების დაკანონება, რაც შეეხება ელექტროენერგიის გადასახადს,დევნილებისთვის სახელმწიფო 28 ლარს (თითო ოჯახზე) მანამ გამოყოფს, ვიდრე მათ ბინები დაუკანონდებათ``.

შპს `ანაგის~ მენეჯერის _ დავით ჩანტლაძის თქმით, `როცა ორ ოჯახს ერთი და იმავე მასალით ურემონტებ ბინას, არ შეიძლება ერთი მალე გამოვიდეს მწყობრიდან და მეორე _ არა. ზოგს, უბრალოდ, რაღაცა ზედმეტი უნდოდა, ის რაც სახელმწიფოს ჩემთვის არ დაუვალებია. თუ, მაგალითად, მეტლახ-კაფელს ვაკეთებდი, მარმარილოს ითხოვდნენ. ზოგს გამათბობელი სისტემის დამონტაჟება უნდოდა. ამ სისტემას ჩემი ინიციატივით ნამდვილად ვერ გავაკეთებდი.
მეორე პრობლემა ის არის, რომ რემონტის დროს მოსახლეობის მხრიდან ხელშეშლას ჰქონდა ადგილი _ ხალხი იმ ფართობში ცხოვრობდა, რასაც ვარემონტებდით. იყო შემთხვევა, როცა ერთ ოჯახს კედელი იმის გამო ავუშენე ორჯერ, რომ შემთხვევით დაანგრიეს. არადა, სველ კედელზე შეხება არ შეიძლება. არანაირი მოტივაცია არ გვქონდა, რომ ზოგი სამუშაო ბოლომდე მიგვეყვანა და ზოგი _ არა``.

სახალხო დამცველი ციხეებში არსებულ მდგომარეობაზე

სახალხო დამცველის ვებ-გვერდზე 29 მარტს გამოქვეყნებული ინფორმაციის თანახმად, გეგუთის #8 საერთო და მკაცრი რეჟიმის დაწესებულებაში ბოლო ხანებში მოიმატა პატიმართა საჩივრებმა. ქუთაისის #2 საპყრობილესა და მკაცრი რეჟიმის დაწესებულებაში კი იდეალური მდგომარეობაა.


სახალხო დამცველისთვის ცნობილი გახდა, რომ 2010 წლის 26 თებერვალს გეგუთის #8 საერთო და მკაცრი რეჟიმის დაწესებულების პატიმართა უმეტესობამ შიმშილობა გამოაცხადა. სახალხო დამცველის თანამშრომელთა განმარტებით, შიმშილობიდან მესამე დღეს, 28 თებერვალს, მსჯავრდებულებთან მივიდნენ სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე და დაწესებულების ადმინისტრაციის თანამშრომლები. მათ მსჯავრდებულებმა განუმარტეს, რომ ამ დაწესებულებაში პატიმრებს სისტემატურად ექცეოდნენ არაადამიანურად. კონკრეტულად, მსჯავრდებულებს კარცერში ათავსებდნენ უმიზეზოდ და მათზე ფიზიკურ ზეწოლას ახდენდნენ. მსჯავრდებულთა განმარტებით, მასობრივი შიმშილობის მიზეზი ამ დაწესებულების კარცერში განთავსებული მსჯავრდებულის _ გიორგი კვანტრიშვილის გარდაცვალება იყო.
სახალხო დამცველის ვებგვერდზე განთავსებული ინფორმაციის თანახმად, დაწესებულებაში შევიდნენ სპეციალური დანიშნულების რაზმის თანამშრომლები. მათ ჩაატარეს ჩხრეკა, შემდეგ სიით გამოიძახეს რამდენიმე პატიმარი, ხოლო დანარჩენს უთხრეს, რომ საკვების მიღების დრო იყო. მსჯავრდებულთა განმარტებით, ის მსჯავრდებულები, რომლებმაც უარი განაცხადეს საკვებზე, გადიოდნენ სპეცრაზმის ე.წ. „კორიდორს“ _ მათ ფიზიკურ შეურაცხყოფას აყენებდნენ. ამის შემდეგ 200-მდე მსჯავრდებული, პირველ რიგში კი ისინი, რომლებმაც შიმშილობის შეწყვეტაზე უარი განაცხადეს, გადაიყვანეს სხვადასხვა დაწესებულებაში.
სახალხო დამცველის რწმუნებულები გაესაუბრნენ ქუთაისის #2, რუსთავის #6 რუსთავის #2, გეგუთის #8 სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან გადმოყვანილ მსჯავრდებულებს და ასევე გეგუთის #8 დაწესებულებაში დარჩენილებს. სახალხო დამცველის რწმუნებულებთან პატიმრები ერთხმად ადასტურებენ ამ ფაქტს, თუმცა უმრავლესობამ თავი შეიკავა წერილობითი ახსნა-განმარტების მიცემისგან.
#8 საერთო და მკაცრი რეჟიმის დაწესებულებაში არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის ფაქტებთან დაკავშირებით მოპოვებული მასალები რეაგირებისთვის ომბუდსმენმა საქართველოს მთავარ პროკურორს, მურთაზ ზოდელავას გაუგზავნა.
სახალხო დამცველის ცნობით, ქუთაისის #2 საპყრობილისა და მკაცრი რეჟიმის დაწესებულების მონიტორინგის დროს გაირკვა, რომ წინა წლებთან შედარებით დაწესებულებაში მდგომარეობა საგრძნობლად გაუმჯობესდა. დაწესებულებაში განთავსებული იყო 1188 პატიმარი, მათ შორის 13 ქალი და 18 არასრულწლოვანი, 824 მისჯილი, 264 მიუსჯელი. მიუხედავად იმისა, რომ დაწესებულების ნაწილში მიმდინარეობს სარემონტო სამუშაოები, არ არის გადატვირთულობის პრობლემა.
პატიმრები აღნიშნავენ, რომ დაწესებულების თანამშრომლები კარგად ეპყრობიან, ადმინისტრაცია ითვალისწინებს მათ თხოვნას. პატიმრების თქმით, დირექტორს შერჩეული აქვს პატიმრებთან ინდივიდუალური შეხვედრის და გასაუბრების ფორმა, რაც შესაძლებელს ხდის რაიმე საკითხის გადაჭრას და პრობლემის მოგვარებას.
ომბუდსმენის აპარატის ცნობით, ქუთაისის #2 დაწესებულება ერთ-ერთი იშვიათია, სადაც ე.წ. კარანტინში მყოფ (ახლადმიღებულ) პატიმრებს ეძლევათ ლეიბები და თეთრეული. პატიმრების გადმოცემით, ისინი სისტემატურად სარგებლობენ სეირნობის უფლებით. მათ შეუფერხებლად მიეწოდებათ ამანათი. პატიმრების გადმოცემით, ისინი შეუზღუდავად სარგებლობენ მიმოწერის უფლებით, გაზეთების და ჟურნალის შეძენა პატიმრებს შეუძლიათ დაწესებულების მაღაზიაში. ჟურნალები, ასევე წიგნები მიეწოდებათ ამანათით.
პატიმრების თქმით, ისინი ტელეფონით სარგებლობენ კვირაში ერთხელ ან ორჯერ. პარასკევ დღეს პატიმრებს შეუძლიათ დარეკონ საზღვარგარეთ. შეუზღუდავად ეძლევათ პაემანის უფლება. რადიომიმღების შეძენა შეიძლება დაწესებულების მაღაზიაში. აბანოთი სარგებლობენ კვირაში ერთხელ. დაწესებულებას ქალაქიდან წყალი მიეწოდება შეფერხებით.
პატიმრებს არ გამოუთქვამთ პრეტენზია საკვების ხარისხთან დაკავშირებით. მონიტორინგის ჯგუფი ესაუბრა კარცერში განთავსებულ პატიმრებსაც. როგორც გაირკვა, ყველა პატიმარმა იცოდა, რა დარღვევისთვის იყო დასჯილი. კარცერში მოთავსებულ არც ერთ პირს არ აღენიშნებოდა დაზიანება. პატიმრების თქმით, როგორც წესი, კარცერში ერთ კვირაზე მეტი ხნით არ სვამენ.
დაწესებულებაში ხელმისაწვდომია ექიმის მომსახურება დღე-ღამის განმავლობაში. მონიტორინგის ჯგუფის აზრით, მკვეთრად გაუმჯობესდა დაზიანებათა ჟურნალში ჩანაწერების გაკეთება. აღირიცხება ნებისმიერი სახის დაზიანება, ფიქსირდება პაციენტის კომენტარი და განმარტებები. ფსიქიატრს სისტემატურად აქვს პაციენტთა კონსულტაციები. ასევე გაიზარდა სტომატოლოგიური დახმარების მოცულობა.

`` ჟურნალისტური სტანდარტი არ დამირღვევია``

ინტერვიუ იმედის ``იმიტირებული ქრონიკის`` თანდევი თოქ-შოუს წამყვანთან, ნათია კობერიძესთან:

_ ნათია, იცოდით თუ არა, რომ რეპორტაჟზე წარწერა _ `იმიტირებული~ არ იქნებოდა?
_ არა, არ ვიცოდი. ეს ჩემს დონეზე არ გადაწყვეტილა. მე არც სიუჟეტის მომზადებაში მიმიღია მონაწილეობა. მე მოვამზადე დისკუსია, შესავალი და დასასრული. ტექნიკურად ეს როგორ განხორციელდა, არ ვიცი. ამასთან შეხება არ მქონია.
_ ტექსტი, რომელსაც სიუჟეტის დასაწყისსა და დასასრულში ამბობთ, თქვენ მოამზადეთ?
_ 36 წლის ვარ და როგორ ფიქრობთ, ტექსტებს ვინმე მიწერს? ტექსტი მოვამზადე მე.
_ ამ გადაცემის გამო ადამიანები პანიკაში ჩავარდნენ...
_ რაზეც მე რამდენჯერმე მოვიხადე ბოდიში. ახლაც გამოვთქვამ მწუხარებას. გადაცემას ჰქონდა ძალიან სერიოზული მიზანი. მე არ მინდოდა ეს მიზანი დაკნინებულიყო, თუმცა ასე მოხდა. საზოგადოების ნაწილმა შოკად მიიღო. ჩემი აზრით, ეს სიუჟეტი ტიტრიანიც იქნებოდა შოკის მომგვრელი, უბრალოდ, არ გამოიწვევდა პანიკას, ეს იყო შოკზე გათვლილი. მე მეტსაც გეტყვით, არ ვიყავი წინააღმდეგი იმიტირებული საფრთხეების. აღმოჩნდა, რომ ამ ფორმამ, როცა მას დააკლდა ტექნიკურად განმარტება, რომ ეს იყო იმიტაცია, გამოიწვია ასეთი რეაქცია.
_ თქვენ ხართ ეთიკის ქარტიის ხელმომწერი ჟურნალისტი, აპირებთ თუ არა ეთიკის საბჭოსთან შეხვედრას?
_ საბჭოს წევრმა დამირეკა გუშინ. ვაპირებ კოლეგებთან შეხვედრას და საუბარს. თამამად შემიძლია განვაცხადო, რომ მე ჟურნალისტური სტანდარტი იმ ნაწილში, სადაც მე ვაგებ პასუხს, რაც მე მოვამზადე, არ დამირღვევია. მე ვიყავი ეთერში, იქ სტანდარტი არ დარღვეულა. როცა მივხვდი, რომ სხვა მიზეზების გამო დაირღვა სტანდარტი და შეიქმნა პრობლემა, რამდენჯერმე მოვიხადე ბოდიში. ეს მეექვსე გადაცემაა, რომელიც ჩემი ავტორობით მომზადდა და არსად არ ყოფილა არანაირი სტანდარტის პრობლემა. პირიქით, ჩემი და ჩემი გუნდის მიერ მომზადებული გადაცემები ერთ-ერთი ყველაზე პროფესიონალურია ქართულ ტელესივრცეში.
_ გრძნობთ თუ არა პასუხისმგებლობას ამ ფაქტის გამო?
_ რა თქმა უნდა. მე არ ვერიდები პასუხისმგებლობას. ეს ყველას გუნდური პასუხისმგებლობაა, თუმცა გარწმუნებთ, რომ მქონოდა შესაძლებლობა, რაიმე მექანიზმი (ტექნიკური), ტიტრს აუცილებლად დავადებდი. `ქრონიკა~ მოამზადა `ქრონიკის~ ჯგუფმა და გავიდა სპეციალურ რეპორტაჟში ამ ფორმით. საუბარია იმაზე, რომ ამ ტიპის გადაცემის გაშვება არ შეიძლება, დემაგოგიაა. მარეგულირებელმა კომისიამ დაასკვნა, რომ ის რაც გავიდა განმარტების გარეშე, იყო მარეგულირებელი კომისიის კანონის დარღვევა, ამის გამო მოიხადა ტელეკომპანიამ ბოდიში, მეც მოვიხდი ბოდიშს რამდენჯერაც საჭირო იქნება. ვფიქრობ, თანდათან ეს ინციდენტი უნდა ამოიწუროს...
_ ზოგადად იმიტირებული სიუჟეტების მომზადება რამდენად არის მედიის ფუნქცია? როგორია თქვენი, როგორც ჟურნალისტის აზრი?
_ საავტორო გადაცემაში ამ ფორმის გამოყენება შესაძლებელია. პროფესიულ წრეებში ეს შეიძლება იყოს დავის საგანი, მაგრამ მე ასევე არანაკლებ სადავოდ მიმაჩნია სხვა პროდუქტი, რომელიც გადის ჩვენი და სხვა ტელევიზიების ეთერში. თუ საზოგადოების შოკსა და იმიტირებულ რეალობაზეა საუბარი, ეს სხვა ტელეკომპანიებს არაერთხელ გაუკეთებიათ. ტელეკომპანია `იმედი~ პატარკაციშვილის დროს ისეთ იმიტაციას აკეთებდა, რაც არავის დაესიზმრება. წლების განმავლობაში თავიდან ბოლომდე იმიტირებული რეალობა იყო. მე არ ვიხსნი პასუხისმგებლობას _ საზოგადოებას ვერ განვუმარტეთ, რომ ეს არ იყო რეალობა. ვერავინ ვერ შემომედავება იმაზე, რომ წარსულის გაცოცხლება, მომავლის მოდელირება საავტორო გადაცემაში შეცდომაა, ხარისხზე შესაძლებელია დავა.
_ შელახული იმიჯის აღდგენას როგორ აპირებთ?
_ თქვენ მიიჩნევთ, რომ ჩემი იმიჯი შელახულია?
_ გიორგი არველაძემ განაცხადა, რომ შელახული იმიჯის აღსადგენად ყველაფერს გააკეთებს...
_ გიორგი არველაძეს ჰკითხეთ, როგორ აპირებს ამას. მე გადაცემის ავტორად და წამყვანად ვრჩები.

რას უნდა უფრთხოდნენ ქართველი მეზღვაურები

ITF–ის წარმომადგენლის, მერაბ ჯიჯავაძის ინფორმაციით,ხვალ, 11 მარტს ბათუმში გემი შემოდის, რომელსაც ხუთი თვის ხელფასების დავალიანება აქვს.


ქართველი მეზღვაური, დავით ჭიჭილეიშვილი, ნაახალწლევს ჩამოასვენეს ბათუმში. ოჯახმა უგზო-უკვლოდ დაკარგულ ჭიჭილეიშვილის მოსაძებნად დახმარება საქართველოს საკონსულოებს სთხოვა თურქეთში. მაგრამ ამ ოჯახს არავინ დახმარებია. დაკარგული მეზღვაური ზღვამ რუსეთში გამორიყა.

ნათია როყვა

ნატო ჭიჭილეიშვილი _ გარდაცვლილის და: ``ჩემი ძმა ``დარია შიპინგის`` და კიდევ ერთი კომპანიის _ ``ავანგარდ ინტერნეიშელის`` გემზე მუშაობდა; ბათუმიდან ის კომპანია ``ჯიარიმ``, გურამ ჯინჭარაძემ გაუშვა. თურქეთში მას დახვდა აგენტი ლაურა ჩადუნელი, რომელმაც გემზე აიყვანა.
12 დეკემბერს, ათი დღის ასული იყო გემზე, დამირეკა _ ღამის სამ საათზე: ვიძირებით, ნაპირს 20 მილით ვართ დაშორებული, შეიძლება მივაღწიოთ ნაპირამდეო. გემი ხუთ საათზე ჩაიძირა ნაპირიდან 6,5 მილის დაშორებით. ეკიპაჟის 16 წევრიდან ოთხი დაიღუპა. ინფორმაცია ტელევიზიით გავიგეთ.
ჩვენ ვითხოვთ, გადმოსვენების თანხა მაინც რომ აგვინაზღაურონ, მაგრამ არ გვეკონტაქტებიან. არც ლაურა პასუხობს ტელეფონს. არ ვიცი, ხელშეკრულება ჰქონდა თუ არა გაფორმებული, დოკუმენტებს არ გვაძლევენ. ჩემი ძმა კაპიტნის მეორე თანაშემწე იყო და 1800 დოლარს თუ ევროს დაჰპირდნენ ხელფასის სახით``.
სტატისტიკა, თუ რამდენი მეზღვაური გახდა ტრეფიკინგის მსხვერპლი, არ არსებობს. ასევე არ არსებობს მონაცემები, თუ რამდენი ადამიანი ამუშავა დამსაქმებელმა ანაზღაურების გარეშე.
ქართველი მეზღვაურები, როგორც იაფი მუშახელი, ძირითადად, თურქულ გემებზე მუშაობენ. მათთან ხელშეკრულებას თითქმის არავინ აფორმებს. მეზღვაურები თავად აწარმოებენ სიტყვიერ მოლაპარაკებას ბათუმში არსებულ სხვადასხვა კომპანიასთან, რომლებსაც დასაქმების სანაცვლოდ 1000-დან 2000-მდე დოლარს უხდიან.
მეზღვაურების უფლებების დამცველების თქმით, ამ ჯგუფის უფლებების მდგომარეობა კრიტიკულ ზღვარზეა. მერაბ ჯიჯავაძე, რომელიც ITF-ის (მეზღვაურთა უფლებების საერთაშორისო ფედერაცია) წარმომადგენელია საქართველოში, ამბობს, რომ ქართველი მეზღვაურების უფლებების სათანადოდ დასაცავად კანონია შესაცვლელი: ``თუ სხვა ქვეყნების სასამართლო განიხილავს ქართველი მეზღვაურების საქმეს, რატომ არ შეიძლება იგივე მოხდეს საქართველოში``.
მერაბ ჯიჯავაძის თქმით, ITF-ს საქართველოში შემოსული ნებისმიერი გემის გაჩერება შეუძლია 72 საათის განმავლობაში. ამისთვის კი წარმომადგენელი წერილობით პორტის კაპიტანს მიმართავს. მერაბ ჯიჯავაძე დამსაქმებელსა და მეზღვაურს შორის არსებული პრობლემების მოგვარებას ცდილობს, რადგან ქართული სასამართლოები ამ ტიპის საჩივრებს არ იხილავენ. ძირითადი პრობლემა კი ხელფასის გაუცემლობა, ცუდი პირობები და ხელშეკრულების უქონლობაა. ITF-ის წარმომადგენელი მოქმედ თუ მომავალ მეზღვაურებს ურჩევს ხელშეკრულების გარეშე ნუ დათანხმდებიან გემზე სამუშაოდ წასვლას.
ერთ-ერთი სასამართლოს თანაშემწის, დავით კვიციანის განმარტებით, თუ მოპასუხის იურიდიული მისამართი თურქეთია, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, სასამართლოს სარჩელი წარედგინება მოპასუხის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით. საერთაშორისო სამართლის თანახმად კი, საქართველოს სასამართლოები საქმეებს განიხილავენ იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხეს საქართველოში საცხოვრებელი ადგილი აქვს. საერთაშორისო სტანდარტებით მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ დავის შემთხვევაში საქართველოს სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენციაზე, ოღონდ ეს შეთანხმება წერილობით, ხელშეკრულებით უნდა იყოს გათვალისწინებული. თუ ეს შეთანხმება არსებობს ხელშეკრულებაში, ქართული სასამართლო საქართველოში შემოსული მეზღვაურების საჩივარს განიხილავს.
მეზღვაურთა პროფკავშირების თავმჯდომარის მოადგილე _ ოთარ დავითიანის თქმით, ყველაზე დიდი პრობლემა ისაა, რომ გემთმფლობელები არ არიან დაინტერესებულნი მეზღვაურებთან ხელშეკრულებები გააფორმონ: `ეს არ შედის მათ ინტერესებში, რადგან ზედმეტ ხარჯებთანაა დაკავშირებული, თან პასუხისმგებლობას გაურბიან~.
ამასთან დაკავშირებით საქართველოს მეზღვაურთა პროფკავშირის თავმჯდომარემ, აკაკი ჩიჯავაძემ რეგიონალური განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის საზღვაო დეპარტამენტის უფროსს _ ბადრი ფარტენაძეს აცნობა. წერილში ნათქვამია, რომ ქართველი მეზღვაურები პრობლემის წინაშე დგანან: ``ხშირად დამსაქმებლების მხრიდან არის უპასუხისმგებლობა, ცუდი შრომის პირობები, მუშაობის ხანგრძლივობა და ანაზღაურება არ შეესაბამება საერთაშორისო სტანდარტებს და მოთხოვნას. აუცილებელია გაირკვეს მეზღვაურთა რაოდენობა და შეიქმნას მათი მონაცემთა ბაზა``.
ბადრი ფარტენაძის პასუხიდან ირკვევა, რომ 2009 წლის ბოლოს, ქართული დროშის ქვეშ მცურავი გემებზე დასაქმებული იყო 150-200 მეზღვაური: `2008 წლის ომმა რუსეთის ნავსადგურებში ქართული დროშის ქვეშ მცურავ გემებს ხელოვნურად შეუქმნა პრობლემა, რამაც აიძულა გემთმფლობელები, შეეცვალათ ქართული დროშა სხვა დროშებით, ამიტომაც გემები, რომლებიც ქართული დროშით დაცურავდნენ, 420-დან 280-მდე შემცირდა. ომამდე ამ გემებზე სულ 400 ქართველი იყო დასაქმებული. ამას დაემატა ისიც, რომ ქართველი მეზღვაურები განსაკუთრებით თურქეთისა და სირიის გემებზე მუშაობენ ყალბი დიპლომებითა და სერტიფიკატებით, რამაც პრობლემები შეუქმნა გემთმფლობელებს~.
საზღვაო აკადემიის რექტორის, ნადიმ ვარშანიძის ინფორმაციით, ყოველწლიურად ბათუმის საზღვაო აკადემიას 100-120 მეზღვაური ამთავრებს. სტუდენტები პრაქტიკას იმ გემებზე გადიან, რომლებთანაც აკადემიას ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული, ესენია: ``კოლუმბია``, ``ისტვინდი``, ``ბი ჯი აი``, ``იბერია ნავიგეიშენ``. ვარშანიძის ინფორმაციით, ამ დროისთვის საქართველოში 4-5-ათასამდე მეზღვაურია და მათ წლის განმავლობაში, ხელფასის სახით, 15-დან 20 მილიონამდე დოლარი შემოაქვთ საქართველოში.

მეზღვაურთა საერთაშორისო ფედერაციის (ITF) სტანდარტები
აუცილებელია წერილობითი ხელშეკრულება ორივე მხარისთვის გასაგებ ენაზე; წინასწარ უნდა შეთანხმდეს სამუშაო ვადები და გრაფიკი; ხელშეკრულებაში აუცილებელია დაფიქსირდეს თანხა, რასაც მეზღვაური დამატებითი სამუშაო საათების შესრულებისთვის მიიღებს; სამუშაო საათების რაოდენობა კვირაში 48 საათს, თვეში კი 208 საათს არ უნდა აღემატებოდეს; მეზღვაურის შინ დაბრუნებისას გზის ხარჯები დამსაქმებლებმა უნდა აანაზღაუროს; ასევე სავალდებულოა, მეზღვაურის ავადმყოფობის, ტრავმის მიღების შემთხვევაში კომპანიამ აანაზღაუროს მკურნალობის ხარჯები და დააზღვიოს მისი სიცოცხლე. გარდაცვალების შემთხვევაში, გემის ჩაძირვის ან უბედური შემთხვევის დროს, დამსაქმებელი ვალდებულია ფულადი კომპენსაცია მისცეს გარდაცვლილის ოჯახს.

პატიმრის გარდაცვალების გასაიდუმლოებული დეტალები

უშანგო გოდელაძის გარდაცვალების ფაქტზე გამოძიება დაიწყო. დაზარალებულად მისი დედაა ცნობილი. ოჯახმა ექსპერტიზის დასკვნა გამომძიებლისგან მიიღო. უჩა გოდელაძე ბათუმში დააკავეს და მას ბათუმის საქალაქო სასამართლომ კანონიერი ქურდობის ბრალდებით წინასწარი ორთვიანი პატიმრობა შეუფარდა. დაპატიმრებული გოდელაძე თბილისში, მეშვიდე საპყრობილეში გადაიყვანეს, იქედან კი _ ღუდუშაურის კლინიკაში. ოფიციალურად ცნობილია მისი გარდაცვალების მიზეზი.

ექსპერტიზის დასკვნა, როგორც გარდაცვლილის მეუღლე ამბობს, ექვსი თაბახის ფურცელია. აქედან სამ ფურცელზე დეტალურად წერია, რა დაზიანებები აღენიშნებოდა გარდაცვლილს: ``ღუდუშაურის კლინიკაში გადაიყვანეს 2009 წლის 19 ოქტომბერს, იყო უგონო მდგომარეობაში, თვითმხილველთა გადმოცემით დაახლოებით 30 წუთის წინ (საავადმყოფოში მიყვანამდე) საკანში ნახეს უგონო მდგომარეობაში. ავადმყოფი გადაყვანილია ღუდუშაურის კლინიკაში, დიაგნოზი: ქალა ტვინის ტრამვა, თავის ტვინის შეშუპეპა, თირკმელებისა და გულსისხრძარღვთა უკმარისობა, კომა, უცნობი ეტიოლოგია, თავის ტვინში მოშლილია სისხლის მიმოქცევა, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილია ღუდუშაურის კლინის ავადმყოფის ისტორია... ოპერაციის ოქმი #159, ნაკერები შუბლის არეში... სხეულზე ჰემატომა (სისხლჩაქცევა) წარმოდგენილია მოშაო ფერის კოლტებით... სხეულის კანის გაკერვა დასრულდა ათის წუთებზე... ბიოლოგიური სიკვდილი დაფიქსირდა 2009 წლის 21 ოქტომბერს, 21 საათზე`` _ ეს ამონარიდია უჩა (უშანგი) გოდელაძის ექსპერტიზის დასკვნიდან, რომელიც ``ბათუმელებს`` მისმა ოჯახმა მიაწოდა.
გარდაცვლილის მეუღლე _ ნინო აბრამიშვილი, რომელიც ქარელში ცხოვრობს, ``ბათუმელებთან`` სატელეფონო საუბარში აცხადებს, რომ მისი მეუღლის შესახებ ექსპერტიზის დასკვნა გამომძიებლის დახმარებით მიიღო. იმის გამო, რომ დაზარალებულად მისი დედამთილია ცნობილი, ეს პრობლემებს უქმნის დეტალების გარკვევაში. მაგალითად რამდენიმე დღის წინ ვინმე ინაიშვილმა დაურეკა და აცნობა, რომ მისი მეუღლის საქმის გამომძიებელი იყო და დაზარალებულად ცნობილი დედამთილი თბილისში უნდა ჩასულიყო ოქმის შესადგენად. ადამიანმა, რომელიც გამომძიებლად გაეცნო, განუმარტა, რომ ოქმი იმაზე უნდა შედგეს, ექსპერტიზის დასკვნა ოჯახმა რომ მიიღო: ``რამდენადაც ვიცი, საქმეს დიდუბე-ჩუღურეთის პირველი განყოფილება იძიებდა, კონკრეტულად გიორგი რობაქიძე. ტელეფონით მაცნობეს, რომ გამომძიებელი შეიცვალა, ძველი გამომძიებელი სასამართლოში გადაუყვანიათ``.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ცნობით, 38 წლის უშანგი გოდელაძე ბათუმში 15 სექტემბერს დააკავეს, ხოლო აღმკვეთი ღონისძიება _ ორთვიანი პატიმრობა 18 სექტემბერს შეუფარდეს (კანონის მიხედვით, პირს აღმკვეთი ღონისძიება დაკავებიდან 72 საათის განმავლობაში უნდა შეუფარდონ). ხოლო თბილისში, მეშვიდე საპყრობილეში გადაყვანიდან მეორე დღეს უშანგი გოდელაძე ღუდუშაურის კლინიკაში მოათავსეს.
ბათუმის სასამართლოს ოფიციალური ინფორმაციით, გოდელაძის დაპატიმრების მოთხოვნით სასამართლოს შოთა მამულაძემ მიმართა. მამულაძე საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სახმელეთო საზღვრის დაცვის დეპარტამენტის #1 სამმართველოს გამომძიებელია. თუმცა სასამართლოს დოკუმენტში არ წერია, სად ან ვინ დააკავა გოდელაძე და მისი თანმხლები პირები.
თვითმხილველების ინფორმაციით კი (წყარომ ვინაობის დასახელებისგან თავი შეიკავა), უშანგი გოდელაძე სოდ-მა ბათუმში, რესტორან ``აჭარული სახლის`` მიმდებარე ტერიტორიაზე დააპატიმრა. ასევე დააპატიმრეს ის ადამიანები, რომლებიც თურქეთში მიმავალ გოდელაძესთან ერთად ქეიფობდნენ.
ეჭვმიტანილის ინტერესებს სასამართლოში სახაზინო ადვოკატი _ მამუკა ზოიძე იცავდა. როგორც თავად ამბობს, გოდელაძის ინტერესების დასაცავად იგი გამოძიებამ მიიწვია: ``უშანგის დაზიანებები აღენიშნებოდა, მაგრამ ისეთი არა, რომ ეს გამხდარიყო სიკვდილის მიზეზი. მას მოსამართლე გოჩა ფუტკარაძემ ორთვიანი პატიმრობა შეუფარდა, შემდეგ კი თბილისში, მეშვიდე საპყრობილეში გადაიყვანეს. მისი პატიმრობა არ გამისაჩივრებია, რადგან ამის სურვილი ბრალდებულს არ ჰქონდა. თბილისში რა მოხდა, რითი გარდაიცვალა გოდელაძე, ჩემთვის უცნობია``. გოდელაძის დაკავების ადგილი თუ უწყება, რომელმაც ის დააპატიმრა, არც ადვოკატმა იცის.

მოსამართლის ბრძანების ასლში წერია: უშანგი გოდელაძე არის კანონიერი ქურდი და ქურდულ სამყაროში სარგებლობს მეტსახელით _ უჩა, მართავს ქურდულ სამყაროს. გამოძიების ვერსიით, უჩამ განიზრახა საქართველოს საზღვრის უკანონო გადაკვეთა, გოჩა მურადოვთან ერთად. 14 სექტემბერს ის საკუთარი სიმბარათიდან დაუკავშირდა ნაცნობს, ქურდული სამყაროს ტრადიციების მატარებელ ვინმე მინდია კახიძეს და სთხოვა დახმარება, რომ მას და გოჩა მურადოვს საზღვრის უკანონო გადაკვეთაში დახმარებოდა.
სასამართლოს ოქმში ასევე წერია, რომ 14 სექტემბერს მინდია კახიძე დაუკავშირდა თავის დედას, ნინო კახიძეს და უთხრა, რომ მასთან სახლში ირაკლი გოგოლიშვილი მიიყვანდა სტუმრებს და უჩასთვის განსაკუთრებული ყურადღება მიექცია. ბრალდების მტკიცებით, უშანგი გოდელაძე და გოჩა მურადოვი მინდია კახიძესთან შეთანხმებით და გოგოლიშვილის დახმარებით მივიდნენ მის საცხოვრებელ სახლში.
``უშანგი გოდელაძე დააკავეს ნარკოტიკული ნივთიერება ``ჰეროინის`` შეძენა-შენახვაზე, რომელსაც ე.წ ``შორტის`` მარცხენა ჯიბეში სიგარეტის კოლოფში ინახავდა. მან პოლიციელებს განუცხადა, რომ იყო კანონიერი ქურდი და ჩხრეკისას მისი ეჭვმიტანილად დაკავების ოქმზე ხელი არ მოაწერა``, _ წერია მოსამართლის ბრძანების ასლში, როელიც ბათუმელებს სასამართლომ მიაწოდა.
ექსპერტიზის დასკვნის ბოლოს წერია: ``უშანგი გოდელაძის სიკვდილის მიზეზია სხეულის ბლაგვი ტრამვის შედეგად განვითარებული მასიური სისხლჩაქცევა თავის ტვინში``.

როგორ აფინანსებს დანაშაული სახელმწიფოს

2009 წლის რვა თვეში საპროცესო შეთანხმებებიდან ხაზინაში 32 760 994 ლარი შევიდა. საპროცესო შეთანხმების გაფორმება იმავე ტემპით რომ გაგრძელებულიყო, წლის ბოლოსთვის ხაზინა მთლიანობაში 50 მილიონამდე ლარს მიიღებდა. ჯამში ეს თანხა საქართველოს 2010 წლის ბიუჯეტის დაახლოებით ერთი პროცენტია და ცხრა სამინისტროს და პარლამენტის ბიუჯეტებზე მეტია.

ნათია როყვა

ანგარიში, სახელწოდებით _ ``საპროცესო შეთანხმება საქართველოში``, ``საერთაშორისო გამჭვირვალობა _ საქართველომ`` გამოაქვეყნა. საპროცესო შეთანხმება არის შეთანხმება პროკურორსა და დაცვის მხარეს შორის, რომლის დროსაც ბრალდებული ბრალის აღიარების სანაცვლოდ გარკვეულ თანხას იხდის. ამ პრინციპით სარგებლობს, მაგალითად, აშშ-ს მართლმსაჯულება. თუმცა მის დანერგვაზე რამდენიმე ქვეყანამ უარი თქვა.
``ადამიანის უფლებათა ცენტრის`` იურისტი _ დავით მანაგაძე ამბობს, რომ ``თუ ამჟამად 20 000 პატიმარი გვყავს, საპროცესო შეთანხმების არარსებობის შემთხვევაში 40 000 გვეყოლებოდა``.
საპროცესო შეთანხმების საგანი შეიძლება იყოს როგორც ბრალი, ისე სასჯელი. ამ ორ ვარიანტს შორის ის განსხვავებაა, რომ მეორე შემთხვევაში ბრალდებული სასჯელზე თანახმაა, მაგრამ ბრალდებას არ აღიარებს. საპროცესო შეთანხმების გაფორმების შემდეგ პირს ორივე შემთხვევაში ნასამართლევის სტატუსი ენიჭება.
საპროცესო შეთანხმების ძირითადი იდეა ისაა, რომ სამართალდამცავ სისტემას ჰქონდეს საშუალება, კორუფციის გზით გაფლანგული ან მიტაცებული თანხა დაიბრუნოს. კორუმპირებული მოხელეები ბიუჯეტისთვის მიყენებულ ზარალს აანაზღაურებენ და სანაცვლოდ თავისუფლებას მოიპოვებენ.
ამ კუთხით საპროცესო შეთანხმებამ მართლაც `იმუშავა~. მისი შემოღებიდან რამდენიმე თვეში წინა ხელისუფლების არაერთი გავლენიანი პირი დააკავეს, როგორც კორუფციაში ეჭვმიტანილი. ყველაზე გახმაურებული ექსპრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის სიძის საქმე იყო. გია ჯოხთაბერიძე 300 000 აშშ დოლარის გადასახადის დამალვისთვის დააკავეს. ჯოხთაბერიძემ საპროცესო შეთანხმება გააფორმა. ის 15 მილიონი აშშ დოლარის გადახდის შემდეგ გაათავისუფლეს. იგივე განმეორდა რამდენიმე ყოფილი მინისტრისა და საგადასახადო სისტემის თანამდებობის პირის შემთხვევაშიც.
მაშინ ამ თანამდებობის პირებს ნასამართლევის სტატუსი არ მიანიჭეს. პროკურატურამ ზარალის ანაზღაურების შემდეგ საქმეები შეწყვიტა. ეს პრაქტიკა, როცა ეჭვმიტანილები ფულის გადახდის სანაცვლოდ თავისუფლებას ისე მოიპოვებდნენ, რომ ნასამართლევის სტატუსი არ ენიჭებოდათ, 2005 წელს გაუქმდა.
ევროსაბჭოს ანგარიშში ეწერა, რომ 2004 წლის საპროცესო შეთანხმების სისტემა, ერთი მხრივ, ზოგიერთ სავარაუდო კანონდამრღვევს აძლევს იმის შესაძლებლობას, რომ უკანონოდ მოპოვებული ფინანსების ნაწილი ციხიდან თავის დასახსნელად გამოიყენოს.
იურისტებმა `საერთაშორისო გამჭვირვალობა _ საქართველოსთან~ საუბრისას ქართული საპროცესო შეთანხმების უმთავრეს ნაკლად `თავისუფლების სანაცვლოდ ფულის გადახდის~ პრაქტიკა დაასახელეს. არასამთავრობო ორგანიზაცია ``42-ე მუხლის`` იურისტმა _ დიტო ხაჩიძემ აღნიშნა, რომ საპროცესო შეთანხმებასთან დაკავშირებული მოლაპარაკების დროს პირველი კითხვაა _ `რამდენს გადაიხდი~. არასამთავრობო ორგანიზაციის _ ``კანონი ხალხისთვის`` წარმომადგენელმა ზაქარია ქუცნაშვილმა საპროცესო შეთანხმებას ``ფულის კეთების ინსტიტუტი`` უწოდა. `გამჭვირვალობის~ მიერ გამოკითხული იურისტების თქმით, ყოფილა შემთხვევა, როცა მსუბუქ დანაშაულზე საპროცესო შეთანხმების გაფორმებისას პროკურორებს ჯარიმის სახით 100 000 ლარი მოუთხოვიათ, უფრო მძიმე დანაშაულის დროს _ გაცილებით ნაკლები.
მთავრობა უარყოფს, რომ საპროცესო შეთანხმება დამატებითი შემოსავლის წყაროა. `საპროცესო შეთანხმება ბიუჯეტის შევსების საშუალება არ არის. ხაზინა ისეთი ადმინისტრაციული ჯარიმებიდან, როგორიცაა ნასვამ მდგომარეობაში მანქანის მართვისთვის ჯარიმა, უფრო მეტ შემოსავალს იღებს... საპროცესო შეთანხმებიდან შემოსული ფული არ არის იმ რაოდენობის, რომ მას სახელმწიფოსთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდეს~ _ თქვა `გამჭვირვალობასთან~ ქვეყნის მთავარი პროკურორის პირველმა მოადგილემ _ დავით საყვარელიძემ.
მთავარი პროკურატურიდან საპროცესო შეთანხმების სტატისტიკური მონაცემები 2009 წლამდე `გამჭვირვალობამ~ ვერ მოიპოვა. პროკურატურის განცხადებით, მას წინა წლების სტატისტიკა არ აქვს.
უცნობია ისიც, თუ რას ხმარდება საპროცესო შეთანხმებიდან შესული ფული. ამ სისტემის შემოღების შემდეგ, პირველ წლებში, საკითხი გაცილებით ბუნდოვანი იყო, რადგან ფული გაურკვეველი დანიშნულების არასაბიუჯეტო ფონდებში ირიცხებოდა. შემდეგ მდგომარეობა გამოსწორდა და საპროცესო შეთანხმებიდან შესული თანხა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, მოგვიანებით კი პროკურატურის ანგარიშებზე და იქიდან ხაზინაში ირიცხებოდა. 2009 წლიდან თანხა პირდაპირ ხაზინაში ირიცხება.

თავისუფლება მდიდრებისთვის, ციხე _ ღარიბებისთვის
საპროცესო შეთანხმებას ზოგიერთი `მართლმსაჯულებას მდიდრებისთვის~ უწოდებს. დიტო ხაჩიძე: `თუ მდიდარი ხარ, საქართველოში კანონზე მაღლა დგახარ~. ამ შეხედულების დამადასტურებელი რამდენიმე ფაქტი მართლაც არსებობს. ბოლო პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული მაგალითი იმ თურქი კაპიტნის შემთხვევაა, რომელიც აფხაზეთის და, შესაბამისად, საქართველოს საზღვაო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთისთვის დააკავეს. მას 24 წლით პატიმრობა ემუქრებოდა. საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე კაპიტანს გემი ჩამოართვეს, 30 000 ლარიც გადაახდევინეს და გაათავისუფლეს.
იურისტების თქმით, არსებობს არაერთი მაგალითი, როცა მსჯავრდებულებს შვიდი წლით პატიმრობა მიუსაჯეს, ნარკოტიკის მცირე ოდენობით ფლობისთვის.
კანონმდებლობის თანახმად, საპროცესო შეთანხმებას ამტკიცებენ მხარეების პროკურორები. საქართველოში სულ რვა მხარეა, ანუ ათასობით საპროცესო შეთანხმების დამტკიცება რვა სამხარეო პროკურორს უხდება.