ლაპარაკის აკრძალვა სკოლებში

განათლების მინისტრმა, დიმიტრი შაშკინმა, 21 იანვარს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირდაპირ ეთერში რამდენიმე ახალი ინიციატივა გაახმოვანა. ერთ-ერთის მიხედვით, სკოლის დირექტორებს სამინისტროს პრესცენტრის ნებართვის გარეშე მედიასთან ურთიერთობა ეკრძალებათ.


დიმიტრი შაშკინის პრესსამსახურის ხელმძღვანელმა _ ნინო პროტჟევსკაია გუშინ, მთელი დღის განმავლობაში ``ბათუმელების`` ზარს არც სამსახურის და არც პირად ტელეფონზე არ უპასუხა, მოგვიანებით კი მობილური ტელეფონი საერთოდ გათიშა. დღის მეორე ნახევარში `ბათუმელები~ პრესსამსახურის სხვა თანამშრომელს _ გოგა ურუშაძეს დაუკავშირდა კითხვით, რამდენი თანამშრომელია განათლების სამინისტროს პრესსამსახურში და დღეში რამდენი სკოლის დირექტორისა და პედაგოგის დაკვალიანება შეუძლიათ პრესასთან საურთიერთობოდ? (პირველ კითხვაზე _ პრესსამსახურში თანამშრომელთა რაოდენობაზე, ზუსტი პასუხი ვერ მივიღეთ).
გოგა ურუშაძე: ``ზუსტად, რამდენ ადამიანს გავუწევთ კოორდინირებას, ამის თქმა არ შემიძლია. თუ პრესცენტრი ვერ აუვა შემოსულ ზარებს, მაშინ ჩვენი დეპარტამენტის სხვა თანამშრომლები შეძლებენ პასუხის გაცემას. დღეში 200 ადამიანისთვის შევძლებთ კონსულტაციის გაწევას~.
საქართველოში სულ 2448 სკოლა და 80 ათასამდე პედაგოგია.
გოგა ურუშაძე განმარტავს, რომ შაშკინის ეს ინიციატივა მხოლოდ სიტყვიერი იყო და რაიმე სახის დოკუმენტი ამ აკრძალვის შესახებ სამინისტროში არ არსებობს.
როგორ შეაფასებთ განათლების მინისტრის ახალ ინიციატივას? _ ამ კითხვით `ბათუმელები~ აჭარის საჯარო სკოლის რამდენიმე დირექტორს დაუკავშირდა. მათგან რამდენიმემ კომენტარის გაკეთებისგან თავი შეიკავა.
მედეა გვენეტაძე, ბათუმის #1 საჯარო სკოლის დირექტორი: ``სიახლეები, რაც განათლების სამინისტროში ხდება, ყველა მისასალმებელია. რა თქმა უნდა, ეს ინიციატივაც მისაღებია. ახალი ინიციატივები ნამდვილად დროულია``.
მარიზა აბაშიძე, ბათუმის #2 საჯარო სკოლის დირექტორი: ``ვუსმინე მინისტრის განცხადებას. მგონია, ეს კონკრეტულად თბილისის საჯარო სკოლებს ეხება. მინისტრმა ახსნა, რომ თბილისი დიდია, მოზღვავებული საინფორმაციო სიახლეების პირობებში დირექტორის მიერ არასწორად პასუხის გაცემას, გვირჩევნია მათ სამინისტროს პრესცენტრთან გაიარონ კონსულტაციაო _ არგუმენტი ეს იყო. ბათუმში სულ ოცი საჯარო სკოლაა და, შესაბამისად, ოცი დირექტორის ინფორმირება ადვილია.
ჩემთვის არც ბრძანება გაუცნიათ და არც სიტყვიერად გაუფრთხილებიათ ამის თაობაზე. თუ კომენტარის გაკეთება მინდა, ამას არავინ მიშლის``.
ჯემალ ბეჟანიძე, მახუნცეთის საჯარო სკოლის დირექტორი: ``თუ განათლების სამინისტრო ამბობს, ალბათ, საჭიროა. დღემდე არავის შევთანხმებივარ და არ ვიცი, რა გითხრათ``.
ჟუჟუნა კახიძე, ზედა ჩხუტუნეთის საჯარო სკოლის დირექტორი: ``ყველაფერი საჯარო უნდა იყოს. შეთანხმებას რაც შეეხება, არ ვიცი, რას ემსახურება ან ვის უნდა შევუთანხმდე``.
ჟუჟუნა მჭედლიშვილი, ქვედა მახოს საჯარო სკოლის დირექტორი: ``საჯარო სკოლა ავტონომიით სარგებლობს. მგონია, ეს თავად უნდა გადაწყვიტოს სამეურვეო საბჭოსთან შეთანხმებით``.
მაია ლიპარტელიანი, მასწავლებელთა პროფკავშირის ვიცე-პრეზიდენტი: ``კონსტიტუციაში წერია, რომ ყველას აქვს აზრის გამოხატვის უფლება. სახელმწიფომ საერთაშორისო ნორმების გათვალისწინებით ისეთი კანონმდებლობა უნდა შექმნას, რომ ადამიანის თავისუფლება არ შეიზღუდოს. სკოლა არ არის სასჯელაღსრულებითი ორგანო, იგი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია, ამიტომ ასეთი განცხადება გაუმართლებელია. ჩვენ ყველა რესურს გამოვიყენებთ, რომ ეს ასე არ მოხდეს. წარმოუდგენელია ხულოს რაიონის საჯარო სკოლის დირექტორმა თბილისში პრესცენტრს შეუთანხმოს, რა უნდა თქვას``.
დიმიტრი შაშკინის ახალ ინიციატივას _ დირექტორები სამინისტროს შეუთანხმდნენ პრესასთან ურთიერთობის დროს, საიას იურისტი _ გია ქარცივაძე სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის მცდელობად აფასებს:
`ზოგადი განათლების შესახებ საქართველოს კანონის თანახმად (მუხლი 14), მოსწავლეს, მშობელს და მასწავლებელს უფლება აქვთ კანონით დადგენილი წესით, სასკოლო დროს ან სკოლის ტერიტორიაზე მოიძიონ, მიიღონ, შექმნან, შეინახონ, დაამუშაონ ან გაავრცელონ ნებისმიერი ინფორმაცია და იდეა.
სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ საქართველოს კანონის თანახმად (მუხლი 3), სახელმწიფო ცნობს და იცავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას...
სიტყვის გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა სახელმწიფოს, ადმინისტრაციულ ორგანოს, თავისი ინიციატივით, მოქმედი კანონის თანახმად არ შეუძლია. კანონი, რომელიც მასწავლებელს აუკრძალავს აზრის გამოხატვას, არ არსებობს, მასწავლებლებს უფლება აქვთ მისცენ ინტერვიუ ჟურნალისტებს და გამოხატონ აზრი.
ეს მინისტრის ინიციატივაა, რომელიც ზღუდავს სიტყვის თავისუფლებას, ამას არ შეიძლება ჰქონდეს იურიდიული ძალა. სკოლის პედაგოგს უფლება აქვს გამოთქვას მოსაზრება და თუ მას პრობლემა შეექმნება, ეს იქნება დევნა აზრისა და გამოხატვის თავისუფლების გამო და ეს სისხლის სამართლებრივი წესით დასჯადი ქმედებაა``.

დარჩენილები და წასულები უნივერსიტეტში

ალეკო ბაკურიძე: ~ჩემთან იმის მტკიცებას, რომ ძალიან დიდი მეცნიერები ხართ, აზრი არ აქვს~.

8 სექტემბერს უნივერსიტეტის სააქტო დარბაზი პროფესორ-მასწავლებლებით გაივსო. გუშინ უნივერსიტეტში აკადემიური თანამდებობის დასაკავებლად ჩატარებული კონკურსის შედეგები გამოქვეყნდა. უნივერსიტეტში არსებულ 236 ვაკანსიაზე განაცხადი 380 ადამიანს ჰქონდა შეტანილი. დადებითი შეფასება 228 მონაწილემ მიიღო. ამ ფაქტმა დიდი ვნებათაღელვა გამოიწვია. უნივერსიტეტში რვა აკადემიური თანამდებობაა ვაკანტური. ბრალდებები გაისმა უნივერსიტეტის რექტორის მიმართ. 
 

~ქუჩაში მაგდებთ, შვილები მყავს, ოჯახი მაქვს, რატომ მაპირისპირებთ კოლეგებს?~ _ ეს პირველი კითხვა რექტორს, ალეკო ბაკურიძეს, უნივერსიტეტის სააქტო დარბაზში მერაბ მეგრელიშვილმა დაუსვა. რექტორი სააქტო დარბაზში შეკრებილ პროფესორ-მასწავლებლების კითხვებს ორი საათის განმავლობაში პასუხობდა. 
`როგორც ჩანს, ადამიანებმა არ იციან, რომ ეს უნივერსიტეტია. ყველას გთხოვთ, დაიცვათ ეთიკური ნორმები, მეც წამიგია, მაგრამ ღირსეულად გადამიტანია, _ უპასუხა შეკითხვის ავტორს ალეკო ბაკურიძემ. _ თუ დასადგენია ობიექტურობა, უნდა დაადგინოს სასამართლომ. მე თქვენს მდგომარეობას ვიზიარებ, მაგრამ თუ რაიმე ბრალი მიმიძღვის, მზად ვარ პასუხი ვაგო, სხვა თქვენს სინდისზე იყოს... მე შესაშინებელი არა ვარ, შვილებიც მყავს, შვილიშვილებიც და ნუ მიგზავნით ვიღაც ვიღაცეებს~.
`დეკანების კომისიები~ _ ეს სახელწოდება შეარქვეს პროფესორ-მასწავლებლებმა კომისიას, რომელიც უნივერსიტეტში კონკურსის ჩასატარებლად პირველად შეიქმნა. რექტორი კი ამტკიცებდა, რომ კომისიის წევრები კონკურსამდე რამდენიმე დღით ადრე იმ ადამიანებით შეცვალეს, ვინც ობიექტურობით არიან ცნობილნი: `ყველაფერი ვიცი _ ვინ ვის დაურეკა. ბათუმში და თბილისში ადამიანი არ დარჩა, რომ არ შეგეწუხებინათ; ახლა გეპარებათ ეჭვი მათ ობიექტურობაში? დაწერეთ საჩივარი სასამართლოში~. 
რექტორმა თავისი ნათქვამის გამყარებისთვის კონკრეტული გვარიც დაასახელა: `კომისიის წევრი _ ირმა რატიანი მეუბნებოდა, რომ ბათუმში ადამიანი არ დარჩა მისთვის რომ არ დაერეკა. მითხრა ვის გამო დაურეკეს... მე ყველას სახელი და გვარი მაქვს ჩანიშნული. კომისიის ყველა წევრი ირმა რატიანის მსგავსად მოიქცა~.
ალეკო ბაკურიძემ კოლეგებს კომისიის ერთ-ერთი გადაწყვეტილების შესახებაც აცნობა: `კომისიამ უნივერსიტეტის აკადემიურ საბჭოს სარეკომენდაციო წერილით მიმართა და სთხოვა, რომ გარკვეული ადამიანების პოტენციალი (რომლებმაც კონკურსი ვერ გადალახეს) უნივერსიტეტის საკეთილდღეოდ გამოიყენონ~.  
სააქტო დარბაზში შეკრებილმა ლექტორ-მასწავლებლებმა რექტორს იმ ადამიანების ვინაობის დასახელება მოსთხოვეს, ვისაც კომისიამ რეკომენდაცია გაუწია. რექტორმა მათი სია წაიკითხა:
ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი: მერი ცინცაძე, შოთა ზოიძე, ინგა შამილიშვილი, მარინა სიორიძე, ზურაბ ბეჟანოვი, თამილა მიქელაძე, მალხაზ სიორიძე, ნანა ხახუტაიშვილი, მერაბ ახვლედიანი და მერაბ ბერიძე. 
საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტი: ჯემალ კარანაძე და მერაბ მეგრელიშვილი. 
ჟურნალისტიკის სპეციალობა: მანუჩარ ლორია.
საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტი: რეზო გორაძე, ეთერ სარალიძე, ჯემალ ბერიძე, ომარ ნაკაშიძე, ზაზა დავითაძე, ნინო კიკნაძე, ქეთევან ჯიბლაძე, ოთარ შამილიშვილი.
ილია ჭავჭავაძის უნივერსიტეტის რექტორმა კი რეკომენდაცია ლალი ზაქარაძეს გაუწია. 
ალეკო ბაკურიძემ კიდევ ერთი ფაქტი მოიშველია იმისათვის, რომ თავისი თანამშრომლები კონკურსის ობიექტურად ჩატარებაში დაერწმუნებინა: `მუდმივად ხელგაშლილი ვართ მერიასთან, მაგრამ ვერ გავიდა ქალაქის მერის _ რობერტ ჩხაიძის და; ასე ვერ გავიდა ვახტანგ ბერიძე, ჩემი თანამშრომელი, რომლის გარეშეც საგამოცდო ცენტრის მუშაობა წარმოუდგენლად მიმაჩნია; ის ახლა კომპიუტერთან ზის და ჩემს წიგნს ბეჭდავს. ვერავინ იტყვის, რომ ამ კონკურსში ჩავერიე...~ 
კონკურსანტს, რომელიც უკმაყოფილოა შედეგებით, შეუძლია კომისიის შეფასება სამი დღის ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს. 

ბათუმის საჯარო სკოლების გასაჭირი

განათლების მინისტრის ახალი ინიციატივა 

აჭარის განათლების მინისტრი 24 მარტს, ბათუმის საჯარო სკოლების დირექტორებსა და სამეურვეო საბჭოს წარმომადგენლებს პირველ საჯარო სკოლაში შეხვდა. მათე ტაკიძემ, რომელიც შეხვედრაზე დაგვიანებით მივიდა, თქვა, რომ მსგავსი შეხვედრები გაგრძელდება.

~არ შეიძლება პრობლემის დამალვა, დღეს სამი სკოლა მოითხოვს შეკეთებას~, _ განაცხადა მინისტრმა, მაგრამ სკოლების დაკონკრეტებისგან თავი შეიკავა: `ვისზეც ვსაუბრობ, იციან. ამ პომლემაზე ვმუშაობ. კრიზისის მიუხედავად, სპოტ-დარბაზების მოწესრიგებაზეც ვზრუნავ, ქალაქის მერიასთან მოლაპარაკებებს ვმართავთ~. 
~სკოლებთან სავაჭრო ცენტრები არ უნდა განთავსდეს, ეს სასწავლო პროცესს ხელს უშლის~, _ მინისტრმა მე-14 საჯარო სკოლის მოსწავლეების მშობლების თხოვნა გაიხსენა. მათ სკოლასთან მისასვლელი გზის მოწესრიგებაც უთხოვიათ. 
მათე ტაკიძემ სადაზღვევო კომპანიებისა და სკოლების ურთიერთობაზეც ისაუბრა და ამ საკითხზე პრობლემების წარმოქმნის შემთხვევაში პედაგოგებს დახმარება აღუთქვა. ამის შემდეგ კი აუდიტორიას მიმართა: რა საკითხები გაინტერესებთ?
პაუზის შემდეგ წინა რიგებში ერთმა პედაგოგმა თქვა: `პირველმა სკოლამ დაიწყოს~.
_ ~არა, 21-ეს ვუსმენთ~ _ გაისმა უკანა რიგიდან. 
_~პირველი სკოლა რა შეკითხვასაც დასვამს ვიცი, მათი პრობლემა იურიდიულად უახლოეს პერიოდში მოგვარდება. ყოფილი კოლეჯის შენობა #1 საჯარო სკოლას საკუთრებაში გადაეცემა~, _ განაცხადა ტაკიძემ.  
ვიღაცამ მეოთხე სკოლა ახსენა და ისევ მინისტრმა განაგრძო: `მეოთხე საჯარო სკოლის პრობლემაც ვიცი... ვიცი, 21-ე სკოლაც მკითხავს, რეაბილიტაცია რატომ არ მოვახდინეთ. გპირდებით, ამას ივნისიდან მივხედავ.
~მე-7 სკოლა?~ _ იკითხა ვიღაცამ დარბაზიდან.
~მე-7 სკოლასთან დაკავშირებით დრო მინდა... რაც შეეხება მე-20 სკოლას, მისი ტერიტორია გასხვისებული არაა, მაგრამ აქ შენდება ილია ჭავჭავაძის უნივერსიტეტის ფილიალი სამაგისტრო პროგრამებისთვის...~
მათე ტაკიძე მე-10 სკოლას წვიმის დროს პრობლემის მოგვარებას დაჰპირდა. 
~პენსიონერ პედაგოგებთან დაკავშირებით თუ არის რაიმე სიახლე? თანამედროვე გაკვეთილების ჩატარება შეუძლებელია~, _ იკითხა ვიღაცამ.
მინისტრის განმარტებით, ცვლილებები ატესტაციის გზით იგეგმება. ატესტაცია კი, მისი აზრით, 2111 წლამდე არ ჩატარდება: `მე ასე ვფიქრობ, მანამდე ტრენერები უნდა შეირჩეს და პედაგოგები უნდა გადამზადდნენ. ვიცი, რომ ზოგიერთი გაკვეთილი სათანადოდ არ ტარდება~. 
მერვე სკოლის დირექტორმა გივი ხალვაშმა კითხვა მე-12 კლასთან დაკავშირებით დასვა: ~გასაგებია, რომ საჭიროა მე-12 კლასი, მაგრამ გაზეთებში ამ საკითხზე სხვადასხვა მოსაზრება იბეჭდება. ვთვლი, რომ გაზეთი ხელს უნდა უწყობდეს რეფორმებს და არ უნდა ბადებდეს მისი ვარგისიანობის ეჭვს საზოგადოებაში. თქვენ რას ფიქრობთ ბატონო მათე?
მინისტრის განცახადებით, საჯარო განხილვა მე-12 კლასის შესახებ მალე დაიწყება. ~მომავალი წლიდან ყოველი გაცდენილი საათისთვის ერთიანი ეროვნული საგამოცდო ცენტრი გამოცდას ცალკე ჩაატარებს. წელს ძალიან ცოტაა ერთიანი ეროვნული გამოცდების ჩაბარების მსურველთა რაოდენობა. სულ 2117 აბიტურიენტია რეგისტრირებული. ასეთი დაბალი სტატისტიკური მონაცემი აჭარაში არასოდეს გვქონია. ეს ძალიან ცუდია~. 
აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის ინფორმაციით, მომავალი სასწავლო წლიდან იგეგმება სიახლეები საბუნებისმეტყველო საგნებთან, ინტეგრირებულ გაკვეთილებთან და წიგნებთან მიმართებაშიც. წიგნები მომავლიდან შეირჩევა არა სამი, არამედ ხუთი წლის ვადით. ასევე მომავლიდან თავად მასწავლებლები გადაწყვეტენ, რომელი წიგნით იხელმძღვანელონ. 
მათე ტაკიძე დირექტორების არჩევნებსაც შეეხო: `დირექტორის არჩევნები ჩატარდება გამარტივებული წესით. დირექტორობის მსურველს მიეცემა იმის საშუალება, რომ თავად აირჩიოს სკოლა, არავითარი გასაუბრება და ლოტოტრონი. საკმარისია კონკურსანტის სამოტივაციო წერილი, სამოქმედო პროგრამა და სამეურვეო საბჭოს გადაწყვეტილება~.

გაზეთი #10 ; 25-1 მარტი აპრილი: 2009 წელი

რატომ არჩევენ მშობლები კერძო სკოლებს?

ქართული სკოლების პარადოქსი: მოსწავლეები, რომლებიც კერძო სკოლებში სწავლობენ და წელიწადში, საშუალოდ, 600-დან 1000-მდე ლარს იხდიან, პარალელურად რეპეტიტორთან ემზადებიან. მოზარდის ერთ საგანში მომზადება მშობლებს ყოველთვიურად 70-დან 100-ლარამდე უჯდებათ. ამ თანხებს თუ შევაჯამებთ, გამოდის, რომ მშობლების ხარჯი სასკოლო ასაკში ბავშვის განათლებაში, წელიწადში, 3120-დან 4610 ლარია. ამას ემატება კერძო სკოლის გადასახადი. 


ამ ციფრების მიხედვით, საქართველოში საუნივერსიტეტო განათლება უფრო იაფი ღირს, ვიდრე სასკოლო. თუ ყველა მოსწავლე, როგორც კერძო, ისე საჯარო სკოლებში მაინც რეპეტიტორთან ემზადება (ცხადია, ისინი, ვის ოჯახსაც ამის ფინანსები აქვს. არიან ბავშვები, რომლებიც რეპეტიტორს უფულობის გამო ვერ ქირაობენ), მაშინ რა უპირატესობა აქვს კერძო სკოლას, ცოდნის მიღების თვალსაზრისით? 
ის, რომ კერძო სკოლებში ბავშვები უფრო დაცულნი არიან და მშობლების უმრავლესობაც დროს იგებს, ამის თქმა დაბეჯითებით შეიძლება, მაგრამ გაუგებარია, რატომ იღებენ მათი მშობლები ორმაგ ხარჯს _ კერძო სკოლისა და რეპეტიტორის. 
სკოლიდან სკოლაში თითქმის ორი დღე დავდიოდით, მაგრამ მე-12-კლასელები გაკვეთილებზე, ფაქტობრივად, ვერ ვნახეთ (გამოკითხვა მხოლოდ კერძო სკოლებში ერთი მოტივით გადავწყვიტეთ: ცნობილია, რომ საჯარო სკოლების მოსწავლეები რეპეტიტორთან ემზადებიან). არადა, სწორედ ის გვაინტერესებდა, მე-12 კლასის მოსწავლეები როგორ ემზადებიან ეროვნული გამოცდებისთვის.
სკოლა ლიცეუმ `თაობა XXI~_ს, სადაც გამოსაშვებ კლასებში სწავლა წელიწადში 1300 ლარი ღირს, სასწავლო ნაწილის გამგის ეთერ ქემხაძის განმარტებით, სკოლამ აბიტურიენტებს მოსამზადებელი ცენტრის გახსნა შესთავაზა, `თუმცა ამის მსურველი, ჯერჯერობით, არავინაა. მე-12 კლასი სკოლაში მეორე ცვლაში სწავლობს. ეს ბავშვებმა ითხოვეს, რადგან დილით სახლებში მეცადინეობენ და შემდეგ უტარდებათ გაკვეთილები~. 
`თაობა XXI~ დირექტორის, ომარ მიქელაძის თქმით, მშობლებს მე-12-კლასელები სხვა სკოლაში ხშირად იმ მიზნით გადაჰყავთ, რომ რეპეტიტორებთან მოამზადონ: `მოსამზადებელ პროგრამაზე უარი რომ მეთქვა, ყველა საჯარო სკოლაში წავიდოდა, ამიტომ მოსამზადებელი კურსის გახსნა გადავწყვიტეთ. ამაში მოსწავლეები დამატებით 300 ლარს იხდიან~.  
`თაობა XXI~_ში გამოკითხული მე-10-11-კლასელები რეპეტიტორთან არ ემზადებიან. ისინი ამბობენ, რომ დამატებით მომზადება არ სჭირდებათ, რადგან მათთან გაძლიერებულად ასწავლიან. `ამ სკოლაში იმიტომ გადმოვედი, რომ აქვე მამზადებენ~, _ განაცხადა მეთერთმეტეკლასელმა მალვინა ფარტენაძემ. ერთ-ერთი მოსწავლე კი, რომელიც ვინაობას არ ამხელს, ამბობს, რომ მე-12 კლასში მხოლოდ არჩეულ საგნებს სწავლობენ გაძლიერებულად და ამაში 2500 ლარს იხდიან. თუმცა ამ ინფორმაციას სკოლის ადმინისტრაცია უარყოფს. 
`თაობა XXI~_ს გასულ წელს გამოსაშვები კლასი არ ჰყოლია. მიქელაძის ინფორმაციით, ხუთი მოსწავლე გადავიდა რუსულ სკოლაში და ხუთივემ წარმატებით ჩააბარა ეროვნული გამოცდები. 
`ევრო 2000~-ის დირექტორის, მარინა ცივაძის თქმით, მათი სკოლა გასულ წელს 23-მა მოსწავლემ დაამთავრა, `აქედან ექვსმა რუსეთში განაგრძო სწავლა, ჩვიდმეტმა _ ქართულ უმაღლეს სასწავლებლებში, მხოლოდ ერთმა ვერ ჩააბარა, ისიც გვიან გადმოვიდა~. დირექტორის მონაცემებით, რამდენიმე მოსწავლემ გრანტიც მოიპოვა. 
`ევრო 2000~-ში, სადაც მაღალ კლასებში სწავლის გადასახადი 700 ლარია, მე-12-კლასში _ შვიდიდან ორი მოსწავლე ესწრებოდა ისტორიის გაკვეთილს. ლაშა ირემაძე სამ საგანში ემზადება რეპეტიტორთან და ეროვნულ გამოცდებამდე კიდევ რამდენიმე საგანში აპირებს მომზადებას. ლაშას თანაკლასელი, არჩილი, რეპეტიტორთან არ ემზადება და არც აპირებს მომზადებას. ფიქრობს, რომ ისედაც შეძლებს უმაღლეს სასწავლებელში ჩაბარებას. მოზარდების თქმით, მათი თანაკლასელები დამატებით ემზადებიან და სკოლაში ამიტომ ვერ დადიან.
სკოლა-ლიცეუმ `ნერგებში~, სადაც წლიური გადასახადი 700 ლარია, გაკვეთილის მსვლელობის დროს არც ერთი მე-12-კლასელი არ იყო სკოლაში. დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის, ნუგზარ ნიკოლაიშვილის ინფორმაციით, მე-12 კლასში სულ ცხრა მოსწავლეა, ისინი გადასახადს არ იხდიან: `გასულ წელს მე-12 კლასი არ გვყავდა, რადგან შარშან 18 მოსწავლე სომხურ და რუსულ სკოლებში გადავიდა. წელი რომ არ ჩაგვვარდნოდა, ამ კლასში წელს მხოლოდ ვაუჩერული დაფინანსებით ვასწავლით~.  
მე-11-კლასელი ვერიკო უშვერიძე მომავლიდან აპირებს რეპეტიტორებთან მომზადებას. ავთანდილ ბერიძე ჯერ მხოლოდ მათემატიკაში ემზადება, ამირან შავაძე კი რეპეტიტორებთან მომზადებას მათემატიკაში, ქართულსა და უცხო ენაში სამომავლოდ გეგმავს. გუგა ფუტკარაძე კი ამჟამად სამ საგანში ემზადება: `მათემატიკაში ჩემი სკოლის პედაგოგთან ვემზადები, დანარჩენში _ სხვაგან~. კლასის დამრიგებელი გუგას ნათქვამს აზუსტებს: `რეპეტიტორთან კი არ ემზადება, მასწავლებელი ეხმარება და ამეცადინებს დამატებით~. 
გამოსაშვები კლასები გასულ წელს არც `ნერგებს~ ჰყავდა.

რატომ არ იციან ბავშვებმა წერა-კითხვა?

სამხრეთ აფრიკა საქართველოს წერა-კითხვის ცოდნით უსწრებს


~წიგნი ადამიანს გზის გაკვლევაში ეხმარება. წიგნში ის არის აღწერილი, რასაც სხვაგან ვერსად ნახავ. წიგნი რომ არა, ვერც კაცობრიობა დადგებოდა ფეხზე... მაგრამ არ მოგატყუებთ და გეტყვით, რომ დიდი მკითხველი არ ვარ. მართალია, ბევრ ჩემს მეგობარს უყვარს წიგნის კითხვა, მაგრამ მე რატომღაც ვერ გამიტაცა. აი, ჩემმა კლასელმა გიორგიმ რომ თქვა, ცხოვრებას ხარივით ვაწვებიო, ეს იმიტომ, რომ მას წიგნის კითხვა უყვარს . აი, მე კი პატარა თხასავით ვაწვები ცხოვრებას, რადგან წიგნის კითხვა ძალიანაც არ მიყვარს~, _ ეს არის ამონარიდი ბათუმის ერთ-ერთი საჯარო სკოლის მე-6 კლასელი ბექას თავისუფალი თემიდან.


საქართველოში ბავშვებს წერა-კითხვა რომ არ უყვართ და უმეტესობამ არც იცის, ეს ახლახან ჩატარებულმა კვლევებმა დაადასტურა. როგორ კითხულობენ საქართველოს სკოლების დაწყებითი კლასების მოსწავლეები და რამდენად კარგად ესმით მათ წაკითხულის შინაარსი? ჩამოუვარდებიან თუ არა კითხვის უნარის მიხედვით თანატოლებს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებიდან? რა ფაქტორები ახდენს გავლენას ჩვენს ქვეყანაში მოზარდების წიგნიერების განვითარებაზე? 
კვლევების მონაცემები არასახარბიელოა _ 9-10 წლის ბავშვების უმრავლესობამ წერა-კითხვა არ იცის. გამოკითხულ 45 ქვეყანას შორის საქართველო წერა-კითხვის ცოდნით ბოლოდან მეექვსე ადგილზეა და მხოლოდ ირანს, ინდონეზიას, მაროკოს, ქუვეიტსა და კატარს უსწრებს. 
`კითხვის უნარი~ საქართველოში საგანმანათლებლო მიღწევების საერთაშორისო ასოციაციის (PIღLშ) დაკვეთით გამოცდების ეროვნულმა ცენტრმა გამოიკვლია. 9-10 წლის ბავშვების წიგნიერების დონის შესწავლის მიზნით ტესტირება 149 სკოლაში ჩატარდა. კვლევაში მონაწილეობა 4300-ზე მეტმა მეოთხეკლასელმა მიიღო.
PIღLშ საერთაშორისო მიღწევის სკალის უმაღლეს საფეხურს ვერ მიაღწია საქართველოს 149 სკოლიდან 119 სკოლის ვერც ერთმა მოსწავლემ. დარჩენილ 30 სკოლაში კი მოსწავლეთა 1%-ზე მეტმა მიაღწია უმაღლეს საფეხურს. 
რატომ უჭირთ დაწყებითი კლასის მოსწავლეებს კითხვა? რას ფიქრობენ ამაზე პედაგოგები, რატომ არის საქართველოში ასეთი დაბალი მაჩვენებელი? 
მე-6 საჯარო სკოლის გეოგრაფიის მასწავლებელს, ნორა მკურნალიძეს მიაჩნია, რომ ეს პედაგოგის ბრალია. თუმცა იგი მეორე პრობლემასაც ასახელებს: `მასწავლებელი უხსნის მოსწავლეს, მაგრამ თუ მშობელმა არ ამეცადინა ბავშვი, ნასწავლი არ დაამახსოვრდება. ახლა ბავშვები გადართული არიან ტელევიზორსა და კომპიუტერზე. კითხვა მეორეხარისხოვანია~. 
ნონა მკურნალიძის აზრით, ერთ-ერთი პრობლემა კლასში ბავშვთა რაოდენობაა. `რაც უფრო ცოტა მოსწავლეა კლასში, სწავლების ხარისხი უკეთესია, _ ამბობს მასწავლებელი. _ როცა მრავალრიცხოვან კლასში შევდივარ, ბევრად მეტ ენერგიას ვხარჯავ და ნაკლებ ხელფასს ვიღებ. 48 ბავშვი გვყავდა კლასში, თუმცა ჯგუფი არ გაყვეს. ამ შემთხვევაში სწავლების ხარისხი დაბალია, თუმცა ეს მასწავლებლის ბრალი არ არის~.
ბათუმის მე-16 საჯარო სკოლის დაწყებითი კლასის მასწავლებელი, ლია გოგმაჩაძე ამ პრობლემას დაუხვეწავი პროგრამებით ხსნის: `რეფორმამ ბევრი კარგი რამ მოიტანა, თუმცა დასახვეწია. მეორე კლასი პილოტირებულია, მაგრამ წიგნის კმაყოფილი არა ვარ, ტექსტები რთულია. დასახვეწია ლექსიკური მარაგი, გრამატიკა, ჩემი სუბიექტური მოსაზრებაა, რომ ეს ბავშვებისთვის ძალიან რთულია~. 
პედაგოგი მშობლების როლზე ამახვილებს ყურადღებას: `მშობლების 80%-ს არ სცალია, ბავშვებს ვერ ამეცადინებენ. მაგალითად, ჩემს კლასში ძირითადი პრობლემა ისაა, რომ მასწავლებელსა და მშობელს შორის კავშირი გაწყვეტილია. მშობლებს შვილებისთვის არ სცალიათ, ოჯახის შენახვაზე ზრუნავენ~.
ია ვადაჭკორიაც დაწყებითი კლასის მასწავლებელია. იგი `მესამე სემესტრის~ პრობლემაზე საუბრობს: `რაც ეს მესამე სემესტრი დაემატა, კლასი დაცარიელდა, ბავშვებს ივნისის თვეში სკოლაში სიარული ეზარებათ, ეს ერთ-ერთი პრობლემაა~.  
მე-16 საჯარო სკოლის ინგლისური ენის მასწავლებელი, დალი მგალობლიშვილიც პროგრამების სირთულეზე, კლასების გაყოფასა და მოუცლელ მშობლებზე საუბრობს: `კლასში 25 მოსწავლეც კი ბევრია. რთულია გაკვეთილის ჩატარება. მაქსიმალურად უნდა დაიხვეწოს პროგრამები. მოსწავლე ან ბრწყინვალედ სწავლობს, ან საერთოდ არ სწავლობს. მოსწავლეთა უმრავლესობას ცოდნის დაბალი დონე აქვს, ეს მშობლების მოუცლელობის ბრალია~. 
ნელი მეტრეველი, #6 საჯარო სკოლის ფრანგული ენის მასწავლებელი კი ცალსახად მშობლების პასუხისმგებლობაზე საუბრობს. `მშობლებს არ სცალიათ ბავშვები რომ ამეცადინონ. ადრე მშობლები სკოლაში დადიოდნენ ამბის მოსაკითხად, ახლა ამისთვისაც აღარავის სცალია~. 
პედაგოგის აზრით, სკოლის ზედმეტი დემოკრატიზაცია დაუშვებელია, რადგან ბავშვების შეუზღუდავი და პედაგოგების შეზღუდული უფლებები კიდევ უფრო აუარესებს მდგომარეობას.
გამოცდების ეროვნული ცენტრის წარმომადგენლის, ფსიქოლოგ ია კუტალაძის ინფორმაციით, ამ მხრივ მდგომარეობის გამოსასწორებლად ბევრი აქტივობა იგეგმება. მათ შორის: `პედაგოგებისთვის სპეციალური ტრენინგების ჩატარება და დამხმარე მეთოდური სახელმძღვანელოების მომზადება. მასწავლებლებს საშუალება უნდა მიეცეთ, გაეცნონ ტექსტის განხილვისა და გააზრების იმ მეთოდებს, რომლებსაც თანამედროვე სასწავლო პრაქტიკაში იყენებენ მსოფლიოს წარმატებული ქვეყნები... მეტი ყურადღება უნდა დაეთმოს სასკოლო ბიბლიოთეკებს... ოჯახი აქტიურად უნდა ჩაერთოს შვილის განათლების პროცესში. მშობლებმა მეტი დრო უნდა დაუთმონ ბავშვებს, დაინტერესდნენ, რას კითხულობენ ისინი; გააქტიურონ მასწავლებელთან კონტაქტი და შვილის წარმატების კონტროლი. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს სოფლის სკოლებსა და სკოლის ბიბლიოთეკებს, სოფლის სკოლების პედაგოგთა კვალიფიკაციის საკითხსა და სოფლისთვის სრულყოფილი სასკოლო რესურსების შექმნას; ასევე უნდა შეიქმნას ექსპერტთა ჯგუფი დაწყებითი კლასის მასწავლებლებისათვის რეკომენდაციების შესამუშავებლად.

უმართავი სასწავლო პროცესი

მათე ტაკიძე მოსწავლეებისა და პედაგოგების ბრალდებას უარყოფს
მოსწავლეებისა და პედაგოგების პროტესტი

აჭყვისთავის საჯარო სკოლაში, სასწავლო პროცესი, ფაქტობრივად, ჩაშლილია. დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელს პედაგოგები მასწავლებლის ცემაში ადანაშაულებენ. სასწავლო ნაწილის გამგემ დახმარება ჯერ აჭარის განათლების სამინისტროს სთხოვა, შემდეგ გაზეთის საშუალებით პრეზიდენტს მიმართა, უმართავი სასწავლო პროცესის შესახებ მოკლე ტექსტური შეტყობინებით პრაღაში, რადიო `თავისუფლების~ ხელმძღვანელებსაც კი აცნობა. 

~გაზეთ ბათუმელებისა~ და რადიო `თავისუფლების~ ჟურნალისტებმა ქობულეთში, სოფელ აჭყვისთავში წასვლა მას შემდეგ გადავწყვიტეთ, როცა ამ საჯარო სკოლის სასწავლო ნაწილის გამგის, ნანი ჯაფარიძის მეშვეობით გავიგეთ, რომ სკოლაში სასწავლო პროცესი, ფაქტობრივად, ჩაშლილია. ჩვენი იქ ყოფნის დროს სკოლაში განათლების მინისტრის მოადგილე, ირაკლი ბარამიძეც მივიდა. 
როგორც პედაგოგები ამტკიცებენ, აჭარის განათლების მინისტრმა, უმართავი სასწავლო პროცესის შესახებ ინფორმაცია პედაგოგებისგან წერილობით, რამდენიმე თვის წინ მიიღო. წერილობით ან პირად საუბარში პედაგოგებისგან მსგავსი ინფორმაციის მიღებას მათე ტაკიძე უარყოფს. მინისტრით უკმაყოფილონი არიან მოსწავლეებიც: `როცა მინისტრი ჩვენთან იყო, საშუალება არ მოგვეცა, მას დავლაპარაკებოდით~. მოსწავლეები ამბობენ, რომ სკოლაში მისულ მინისტრთან სკოლის პრობლემებზე უნდოდათ საუბარი. 
მოსწავლეები, რომლებიც ასევე ორ ბანაკად არიან გაყოფილი, ნორმალურ სასწავლო პროცესს ითხოვენ. `მასწავლებლების ნაწილი პირველ სართულზე იკრიბება, ნაწილი _ მეორეზე. გვინდა, რომ ისინი ერთ სამასწავლებლოში იკრიბებოდნენ~, _ ამბობს სოფო მემარნე. 
`ერთ-ერთმა მასწავლებელმა გაკვეთილზე ყურანი შემოიტანა და დაიფიცა, რომ ის მართალია~, _ ყვებიან მოსწავლეები. 
მოსწავლეები იმ პედაგოგების დასახელებისგან თავს იკავებენ, ვინც სკოლაში სასწავლო პროცესის წარმართვას უქმნის პრობლემას. `მუქარები ჩვენზეცაა, სკოლიდან გარიცხვით გვაშინებენ~, _ ამბობენ მე-11-კლასელები.
მოსწავლეთა უმრავლესობა, ყველაზე კატეგორიულად კი თამუნა რომანაძე, სკოლაში ნეიტრალურ დირექტორს ითხოვს.  

მოსწავლეები და პედაგოგები
კონფლიქტის პერიოდში, სკოლის დირექტორი გივი ხახუტაიშვილი გარდაიცვალა. დირექტორის მეუღლეს, ნატო მოისწრაფიშვილს საუბარი უჭირს, მაგრამ იმას, რომ დირექტორს სასწავლო ნაწილის გამგესთან დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა, ადასტურებს. ნატო მოისწრაფიშვილი: `გარდაცვალებამდე მეუღლემ მითხრა, რომ მის კაბინეტში, კომპიუტერის გამო, ინგრეოდა ყველაფერი. ადამიანს ნერვიულობისგან გული გაუსკდა~. 
აჭყვისთავის სკოლაში, როგორც მასწავლებლები ამბობენ, `არასახარბიელო~ მდგომარეობა წლებია გრძელდება. თუმცა, კულმინაცია პრეზიდენტის საჩუქარს უკავშირდება. პრეზიდენტის საჩუქარი _ კომპიუტერი, წარჩინებულ და, ამასთან, სოციალურად დაუცველ მოსწავლეს ეკუთვნოდა. სასწავლო ნაწილის გამგე, ნანი ჯაფარიძე ამტკიცებს, რომ სწორედ ეს საჩუქარი გაიცა უსამართლოდ: `კომპიუტერი იმას უნდა მიეღო, ვისაც ათბალიანი შეფასება ჰქონდა, დირექტორმა იგი მესამეკლასელს გადასცა. ამ კლასში კი ათბალიანი შეფასება საერთოდ არ იყო დაწერილი~.  
და ისევ ნანი ჯაფარიძე: `გარდაცვალებამდე დირექტორს ვკითხე, რა კრიტერიუმებით გასცა კომპიუტერი და ამის შესახებ მე, სასწავლო ნაწილმა რატომ არ ვიცოდი~. 
ნანი ჯაფარიძე დირექტორთან დაპირისპირებას კატეგორიულად უარყოფს. უფრო მეტიც, ამტკიცებს, რომ სკოლაში დაძაბულობა მას შემდეგ დაიწყო, რაც დირექტორი გარდაიცვალა: `მაშინ სკოლაში `ხახუტაიშვილების ბრბო~ შემოიჭრა და მის გარდაცვალებაში დამადანაშაულეს. მე არასახარბიელო ურთიერთობა დირექტორის მეუღლესთან, ნატო მოისწრაფიშვილთან მქონდა~. 
საჯარო სკოლის სასწავლო ნაწილმა, როგორც თვითონ ამბობს, წერილობით აჭარის განათლების სამინისტროს მიმართა და ითხოვა გამოეძიებიათ, რამდენად ობიექტურად გაიცა კომპიუტერი: `ლამის ადამიანის სიკვდილს მაბრალებენ. მე კი მხოლოდ საქმის შესწავლას ვითხოვდი. აჭარის განათლების მინისტრმა ერთი პატარა ინციდენტის მოგვარებაც კი ვერ შეძლო. ძნელია, როცა მინისტრს ხვდები და შენს გასანადგურებლად მომზადებულ თვალებს ხედავ~. 
ნანი ჯაფარიძე, ამის მიზეზად, მის ოპოზიციონერობას ასახელებს. საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იგი ბადრი პატარკაციშვილის შტაბში მუშაობდა და მისი სურათი, სკოლაში დღესაც სამუშაო მაგიდაზე უდევს. 
პედაგოგი მარინა ცნობილაძე: სკოლაში დაძაბულობა ათი წელია გრძელდება, `სასწავლო ნაწილის გამგე კონფლიქტურია. კომპიუტერი მიზეზია, იგი სამართლიანად გადაეცა მოსწავლეს~.
ინკოგნიტო პედაგოგი (ვინაობის დასახელება არ ისურვა): `ჟურნალისტებიც ერთი მხარის წამომადგენელი ხართ, ეს დადგმული მასკარადია~. 

დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი
მას პედაგოგის ცემაში რამდენიმე მასწავლებელი ადანაშაულებს. პედაგოგი ამირან რომანაძე ირწმუნება, რომ დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა, ავთანდილ რომანაძემ, 12 იანვარს, მას ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა. ამირან რომანაძე პროფკავშირის თავმჯდომარეცაა. ამირან რომანაძე: `როცა ავთანდილ რომანაძემ სასწავლო ნაწილის გამგეს თანამდებობიდან წასვლის თაობაზე განცხადების დაწერა მოსთხოვა, მე ის დავიცავი~.
ავთანდილ რომანაძე პედაგოგის ცემის ფაქტს უარყოფს და ამბობს, რომ `სამართალდამცავებმა საქმის ძიება დაიწყეს და ეს საქმე უკვე დაიხურა~. 
დასახმარებლად `ნაცემმა პედაგოგმაც~ აჭარის განათლების სამინისტროს მიმართა. `პედაგოგს აინურშიაც არ აგდებენ, ესაა აჭარული დემოკრატია~, _ აცხადებს სასწავლო ნაწილის გამგე, რომელიც სკოლაში უმართავი სასწავლო პროცესის გამოძიებას და დამნაშავეების დასჯას კვლავაც ითხოვს. მისი მტკიცებით, უკვე წლებია სკოლაში გაკვეთილები არ ტარდება. 
ავთანდილ რომანაძე კი ამბობს, რომ მან ნანი ჯაფარიძეს მართლა შესთავაზა თანამდებობის დატოვება, მაგრამ უარყოფს, რომ ეს აჭარის განათლების მინისტრმა დაავალა. რომანაძე დასძენს, რომ ნანი ჯაფარიძეს თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებას ამ დღეებში ჩააბარებს.