პრესის თავისუფლებისკენ

ფოტოზე; გაზეთ ბათუმელების მთავარი რედაქტორი ეთერ თურაძე, ევროკომისიის ელჩი  პერ ეკლუნდი და საქართველოს სახალხო დამცველი სოზარ სუბარი

~არაფრისგან _ პრესის თავისუფლებისკენ~ _ ასე ეწოდება ფოტოგამოფენას, რომელიც 3 ივლისს გაზეთ `ბათუმელების~ ოფისში გაიხსნა. ფოტოგამოფენა ასახავს „გაზეთ ბათუმელების“ განვითარების ისტორიას და იმ მოვლენებს, რასაც „ბათუმელები“ 2001 წლიდან დღემდე აშუქებდა. 

გამოფენა და საზეიმო მიღება `ბათუმელების~ ოფისში ნორვეგიული გამოხატვის თავისუფლების ფონდისა და გერმანული zeit_ის ფონდის პრიზის მიღებასთან დაკავშირებით გაიმართა. როგორც გაზეთის ერთგულმა მკითხველმა უკვე იცის, „გაზეთი ბათუმელები“ 2009 წლის 3 ივნისს, ნორვეგიის დედაქალაქ ოსლოში, ნობელის ინსტიტუტში, პრესის თავისუფლების პრიზით დააჯილდოვეს. 
გერმანული zeit_ის ფონდი მეათე წელია მხარს უჭერს გაზეთებს და ჟურნალისტებს, რომლებიც ფინანსური სიძნელეებისა და ზეწოლის პირობებში აგრძელებენ მუშაობას და ინარჩუნებენ სარედაქციო დამოუკიდებლობას. ამასთან, დაბალანსებულად აშუქებენ პოლიტიკას, ეკონომიკას, კულტურასა და სოციალურ სფეროს. ბოლო სამი წელია ამ დაჯილდოებაში მონაწილეობს ნორვეგიული გამოხატვის თავისუფლების ინსტიტუტი.
2005_2007 წლებში ეს პრიზი აღარ გაიცემოდა საქართველოსა და უკრაინაზე _ ფონდის ხელმძღვანელობამ მიიჩნია, რომ ამ ქვეყნებში პრესის განვითარებისთვის უკეთესი პირობები და ნაკლები პრობლემები იყო. თუმცა 2008 წელს საქართველო, უკრაინისგან განსხვავებით, ისევ ჩართეს პროგრამაში. „გაზეთი ბათუმელები“ პრესის ჯილდოზე, საქართველოში ევროკომისიის წარმომადგენლობის ინიციატივით, ევროკომისარმა _ ბენიტა ფერრერო ვალდნერმა და ევროკომისიის ვიცე-პრეზიდენტმა _ გიუნტერ ვერჰოიგენმა წარადგინეს.
გაზეთ `ბათუმელების~ ოფისში გამოფენა ევროკომისიის წარმომადგენლობის ხელმძღვანელმა საქართველოში, ელჩმა, პერ ეკლუნდმა გახსნა. მან აღნიშნა, რომ 2009 წელს რუსეთისა და აღმოსავლეთ ევროპაში მოღვაწე თავისუფალი პრესის წარმომადგენლებისთვის გადაცემულ შვიდ პრიზს შორის არის პირველი პრეცედენტი, როდესაც რეგიონულმა გაზეთმა ეს პრიზი მიიღო სრულიად დამსახურებულად. 
პერ ეკლუნდი, ევროკომისიის წარმომადგენლობის ხელმძღვანელი საქართველოში: `ჩვენ ვამაყობთ, რომ `ბათუმელები~ პრესის ჯილდოზე საქართველოში მოქმედმა დელეგაციამ წარადგინა. გაზეთი პირველი დამოუკიდებელი გამოცემა გახლდათ აჭარაში. ვიცით, რომ მიუხედავად უამრავი შეზღუდვისა, გაზეთი გაიზარდა, მის მკითხველს კი ავტორიტარული მმართველობის პერიოდში დამოუკიდებელი ხმა ესაჭიროებოდა. 
2003 წლის გარდამტეხი ცვლილებების შემდეგ `ბათუმელებმა~ განაგრძო განვითარება. გაზეთის პროფილი აამაღლა იმ დამოუკიდებელმა ჟურნალისტურმა გამოძიებებმა, რაც ყველა ნომერში იბეჭდებოდა და ისეთ თემებს მოიცავდა, როგორიც არის ადამიანთა უფლებების დარღვევები, საბიუჯეტო ხარჯვები, კორუფციის მონიტორინგი. აგვისტოს ომის გაშუქების დროს, ისევე, როგორც ფინანსური კრიზისის დროს, გაზეთი საქართველოს მედიის სპექტრში გამორჩეულ ადგილს იკავებს. მჯერა, რომ `ბათუმელები~ თავისუფალი მედიის რეპუტაციას შეინარჩუნებს და თავისი მკითხველისთვის განაგრძობს იმ მოვლენების გაშუქებას, რაც რეგიონში, ქვეყანასა და მსოფლიოში ხდება~.  
გამოფენის გახსნას დაესწრო საქართველოს სახალხო დამცველი _ სოზარ სუბარი, რომელმაც აღნიშნა, რომ გაზეთ `ბათუმელების~ საშუალებით ხშირად უფრო მეტ ინფორმაციას იგებს, ვიდრე ე.წ. `ნაციონალური~ საინფორმაციო საშუალებებიდან.
სოზარ სუბარი: `ბათუმელები~ ის გაზეთია, რომლითაც მე ვიგებ, თუ რა ხდება თბილისში. უფრო მეტიც, ომის დროს მე ამ გაზეთით ვიგებდი ზუსტ ინფორმაციას. როცა ჟურნალისტებმა არ იცოდნენ რა ეთქვათ, რა დაეწერათ, `ბათუმელები~ არ დაიბნა _ ძალიან ზუსტი, სწორი აქცენტები და ღრმა ანალიზი გააკეთა ქვეყანაში მიმდინარე პროცესებზე.
ეს გაზეთი გამოირჩევა ღირებულებებისადმი ერთგულებითა და პრინციპულობით. იბეჭდება კარგი სტატიები და კეთდება ღრმა ანალიზი. `ბათუმელების~ ყოველი ახალი ნომერი ჩემთვის მნიშვნელოვანია იმის გასაგებად, რა ვითარებაა აჭარაში და რა ხდება საქართველოში. მიხარია, რომ ეს პრიზი გაზეთმა `ბათუმელებმა~ მიიღო~. 
გაზეთ `ბათუმლების~ ოფისში გამოფენილია გაზეთის პირველი გვერდების რამდენიმე ფოტო 2001 წლიდან _ დღემდე. ეს ფოტოები ასახავს გაზეთის განვითარების ისტორიას _ როგორც დიზაინ-მაკეტის, ასევე პროფესიული სტანდარტების თვალსაზრისით. ექსპოზიციაში ასევე წარმოდგენილია 2002_2003 წლებში გაზეთის დახურვის ისტორიები და ფოტოები 2003 წლიდან დღემდე; 20_მდე ფოტო 2003_2004 წლების აჭარის მოვლენებიდან.
ამ ფოტოების გადარჩენა გაზეთის ჟურნალისტებმა, მათზე განხორციელებული ძალადობის მიუხედავად, მაინც შეძლეს (ამ პერიოდში გაზეთის ჟურნალისტებს გამუდმებით ართმევდნენ და უმტვრევდნენ ფოტოკამერებს).
გამოფენა გაზეთ `ბათუმელების~ ოფისში ორ კვირას გაგრძელდება. მისი დათვალიერება გაზეთის მკითხველსა თუ ნებისმიერ მსურველს შეუძია. 

~გაზეთი ბათუმელები~ 

საერთაშორისო ჯილდო გაზეთ „ბათუმელებს“

გაზეთმა „ბათუმელებმა“ ნორვეგიის „გამოხატვის თავისუფლების ფონდისა“ (Institusjonen Fritt Ord) და გერმანულ ფონდ „ცაიტის“ (ZEIT Foundation) მიერ დაწესებული პრესის პრიზი მოიპოვა.
ეს პრიზი ყოველწლიურად გაიცემა იმ გაზეთებზე, ინტერნეტგამოცემებსა და ჟურნალისტებზე აღმოსავლეთ ევროპასა და რუსეთში, რომლებიც ინარჩუნებენ დამოუკიდებლობას რეპრესიებისა და ფინანსური სიძნელეების პირობებში, არ ემორჩილებიან ცენზურას და არა აქვთ თვითცენზურა. 
14 იანვარს, დამოუკიდებელმა ჟიურიმ კოპენჰაგენში „ბათუმელები“ დაასახელა გამარჯვებულად ნომინაციაში _ „რუსეთის თავისუფალი პრესა და აღმოსავლეთ ევროპის თავისუფალი პრესა“. დაჯილდოებულთა ვინაობას ოფიციალურად 12 თებერვალს გამოაცხადებენ. 
„ბათუმელებს“ გასულ კვირას დაუკავშირდნენ ფონდის წარმომადგენლები და ჟიურის გადაწყვეტილება ამცნეს. პრიზთან ერთად „ბათუმელებს“ 30.000 ევროს გადასცემენ. დაჯილდოების ცერემონიალი გაიმართება ნორვეგიის ნობელის ინსტიტუტში, ოსლოში, 2009 წლის 3 ივნისს.
გაზეთი „ბათუმელები“ ამ ნომინაციაზე წარადგინა ევროკომისიის დელეგაციამ საქართველოში. 
„ცაიტის“ ფონდი 1971 წელს დაარსდა და 2000 წლიდან აჯილდოებს იმ გაზეთებსა და ჟურნალისტებს, რომლებიც ხელს უწყობენ პრესის, სიტყვის თავისუფლების, ლიბერალურ სამოქალაქო საზოგადოების განვითარებას აღმოსავლეთ ევროპასა და რუსეთში. 
2004 წლიდან „ცაიტის“ ფონდი ამ პრიზს გასცემს „გამოხატვის თავისუფლების ფონდთან“ ერთად. 
გაზეთი „ბათუმელები“ 2001 წლიდან გამოდის. დღემდე არ შეცვლილან გაზეთის მფლობელები, რომლებსაც არა აქვთ არანაირი პოლიტიკური და ბიზნესინტერესები. და არც ფული.  
მზია ამაღლობელი, გაზეთ „ბათუმელების“ მფლობელი, დირექტორი: ეს ჯილდო გაზეთ „ბათუმელებისა“ და მისი თანამშრომლების გარდა ეკუთვნის ყველა იმ პირს, ყველა იმ ორგანიზაციას, ვინც წლების განმავლობაში გვიწევდა მორალურ მხარდაჭერას. ეს ჯილდო პირველ რიგში, ჩემთვის მორალური მხარდაჭერაა. ისე, ფინანსური მხარეც მნიშვნელოვანია. 
ეთერ თურაძე, მთავარი რედაქტორი: სასაცილო ისაა, რომ წერილი, რომლითაც ამ ჯილდოს ამბავს გვატყობინებდნენ, წავშალეთ ელექტრონული ფოსტიდან. უსაფრთხოების ზომებიდან გამომდინარე, ტექნიკური ადმინისტრატორი მუდმივად გვაფრთხილებს, რომ ფოსტაზე შემოსული უცხო მისამართები წავშალოთ. ამიტომაც, როცა დაგვირეკეს და გვითხრეს ჯილდოს შესახებ, იძულებული გავხდით ეს წერილი სანაგვე ყუთიდან აღგვედგინა))
ცხადია, გამიხარდა. ვფიქრობ, ეს ჯილდო იმას ნიშნავს, რომ ჩვენი (გაზეთ „ბათუმელების“) არსებობა გამართლებულია; ამ კითხვას საკუთარ თავს ყოველთვის ვუსვამდი. ეტყობა, ნებისმიერ ადამიანს სჭირდება იმის აღიარება, რომ საჭირო რამეს აკეთებს.  
ემზარ დიასამიძე, ჟურნალისტი: ჯერ კიდევ ეიფორიაში ვარ. მოულოდნელი იყო ეს ყველაფერი.
ლელა დუმბაძე, ჟურნალისტი: ძალიან, ძალიან გამიხარდა. ვფიქრობ, საამაყო პრიზია. მუშაობას ჩვეულებრივ გავაგრძელებ. მიხარია და რა ვქნა.
ნანა კვაჭაძე, ჟურნალისტი: მე და მზია (ამაღლობელი) ყავას ვხარშავდით. მოვიდა ნათია კოპალიანი, ჟურნალისტი, რომელმაც თქვა, რომ მზიას ურეკავდნენ უცხოეთიდან, სასწრაფოდ. მზია გავარდა და შემოდის გაბრწყინებული _ ჯილდო მივიღეთო. ყველაზე სასაცილო ის იყო, რომ არ გვახსოვდა, რა ჯილდო მივიღეთ. ძალიან გამიხარდა. ეს პრიზი ჩემი აზრით, ყველას, მათ შორის, ყველა მკითხველს ეკუთვნის, რადგან ეს გაზეთი მკითხველისთვის კეთდება. 
ისეთი ამაყი ვიყავი, ყველას გავაგებინე. პირადად ჩემთვის იყო ძალიან დიდი სტიმული. ეს ჯილდო ჩემთვის იმის დადასტურებაა, რომ რასაც ვაკეთებთ, სწორად ვაკეთებთ. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.  
ნათია როყვა, ჟურნალისტი: ახლა რასაც ვიტყვი, ამაზე ხმამაღლა არასდროს მილაპარაკია, მაგრამ ახლა ამის თქმა მომინდა: ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ორჯერ მქონდა შემოთავაზება სხვა მედიასაშუალებიდან _ მათთან დასაქმებას მთავაზობდნენ უფრო დიდი ანაზღაურებით; ვერ ვიტყვი არ დავფიქრდი-მეთქი, მაგრამ „ბათუმელებიდან“ წასვლა ჩემთვის ადვილი გადასაწყვეტი არ ყოფილა და არც არასოდეს იქნება. ამაზე რედაქციაში არავისთან მილაპარაკია:) მაგრამ მეგობრებმა იცოდნენ და ჩემი უარი უკვირდათ. ალბათ, ახლა მიხვდებიან, რატომ ვთქვი უარი:) ვფიქრობ, ეს ჯილდო ყველა იმ ადამიანის საკუთრებაა, ვინც აქ მუშაობს და ვინც „ბათუმელებს“ კითხულობს.
ნაზი ზოსიძე, კორექტორი: ასეთი წარმატება განსაკუთრებით სასიხარულო და სტიმულის მომცემია. ამავე დროს, უდიდესი პასუხისმგებლობაცაა საზოგადოებისა და საკუთარი თავის წინაშე.
ეკა ბერიძე, ტექნიკური რედაქტორი: თავზარდაცემული ვარ სიხარულისგან. უკვე აღიარებული ხალხი ვართ:)))
ნინო სადრაძე, სტაჟიორი: ჩემთვის პატივია, თუ ამ გაზეთში დავიწყებ მუშაობას. სასიამოვნოა, ყველა ორშაბათს ია ანთაძის მიმოხილვას როცა ვუსმენ და „ბათუმელებს“ კარგ კონტექსში ახსენებს. მინდა ჩემი პროფესიონალიზმი მოვახმარო ამ გაზეთს და მის წარმატებაში ჩემი წვლილიც შევიტანო. 
თედო ჯორბენაძე, მმართველი რედაქტორი: სიმართლე თავისუფლებაშია. ჩვენ თავისუფლები ვართ. ეს დამსახურებაა იმ საერთაშორისო ორგანიზაციებისაც, ვინც გვეხმარება.
ირმა ზოიძე, ჟურნალისტი: ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია ჩემი კოლეგებისა და ნაცნობების მოსაზრებები; ამბობენ, რომ დაფასდა `ბათუმელების~ პრინციპულობა, ბრძოლისუნარიანობა და ასე შემდეგ. მართლა ეს განწყობა მაქვს. ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ისიც, ვინ წარადგინა ამ ნომინაციაზე ჩვენი გაზეთი. თავის დროზე, როცა გავიგე, რომ ევროკომისიის წარმომადგენლობამ წარგვადგინა, ვთქვი, ეს წარდგენაც დიდი პატივია-მეთქი. გამარჯვების იმედი ვის ჰქონდა. სტიმულთან ერთად ეს პასუხისმგებლობას მმატებს. უკვე ვფიქრობ, რომ ღირს ბრძოლა თავისუფლებისთვის, ეს მარტო შენთვის არაა, ამას სხვებიც ხედავენ და ეს სასიამოვნოა.
ნესტან ცეცხლაძე, ბლოგის რედაქტორი: ძალიან გამიხარდა და დავთვერი. სამი ჭიქა ღვინო (სინამდვილეში, მგონი ორი იყო).