ექვსთვიანი ვადის მერვე თვე

ბათუმში საზღვაო აკადემიის ყოფილ საერთო საცხოვრებელს უკვე მერვე თვეა არემონტებენ. ხელშეკრულების თანახმად კი, ამ ობიექტზე სამუშაოები დასრულებული უნდა იყოს. ხელისუფლება დევნილების საცხოვრებელ ბინებს ევროპის, აშშ-ისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარებით არემონტებს.



აკადემიის საერთო საცხოვრებლის ეზოში ნაგავი, ძველი კარ-ფანჯრები, ქვიშა და სარემონტო სამუშაოებს მორჩენილი სხვა ნივთები ყრია, შენობის შესასვლელში, პირველი სართულის კუთხეში _ ბეტონის ბლოკები. დერეფანში ბნელა და სიჩუმეა. პირველ და მეორე სართულზე არავინ ჩანს. დაკეტილი ოთახების კარებს კაკუნზე არავინ აღებს. მესამე სართულზე ერთი ნათურა ანთია _ იქ, სადაც მუშები კედლებს ლესავენ. კომპანია „ანაგის“ წარმომადგენლებმა მითხრეს, რომ სამუშაოებს აქ მაისის ბოლოსთვის დაასრულებენ.
ამ შენობაში მცხოვრები დევნილების პოზიცია ასეთია: „ყველაფერი კარგადაა“, „არ მსურს ლაპარაკი“, „მეჩქარება“, „არ მცალია“. თითქოს ისინი ჟურნალისტებთან საუბარს ერიდებიან. რატომ არ სურთ ლაპარაკი? _ მიზეზს არ ამბობენ, რაღაცას ჩაილაპარაკებენ და გზას აგრძელებენ. რამდენიმე ადამიანი დამთანხმდა მათთან საუბრის ჩაწერაზე; არიან კმაყოფილები და უკმაყოფილოები: ზოგს სურს ვინაობის გამხელა, ზოგიც ანანიმურობას ითხოვს.
„სახელი და გვარი ან დიქტოფონზე ჩაწერა რად გინდათ?! დაწერეთ, რომ პირველი სართული, სარდაფი სულ წყლითაა სავსე... რატომ? უყურადღებობის გამო“, _ ეს ეზოში ახალგაზრდა მამაკაცებმა მითხრეს. წყლით და მწერებით მართლაც სავსეა ამ შენობის სარდაფი. იქიდან საშინელი სუნი გამოდის...
აფხაზეთიდან დევნილმა მარინა ჯანჯღავამ ჩემთან საუბარზე თანხმობა განაცხადა და ჯერ დერეფანში დამელაპარაკე, მოგვიანებით კი ოთახში შემიყვანა: `აი, ესენი ჩემი ძმები არიან, გმირულად დაიღუპნენ ომში~, მანიშნებს თითით კედელზე დაკიდულ ორი ახალგაზრდა მამაკაცის შავ-თეთრ ფოტოზე. `ეს დედაჩემია, აქ გარდაიცვალა~, _ მაგიდაზე დადებულ ფოტოს შეავლო ხელი: `მერვე თვეა მტვერში ვართ. მარტო ვცხოვრობ. არავინ მყავს. მთავრობისგან დახმარება არ მიმიღია. ბევრჯერ მივმართე, როგორც დაღუპული ძმების დამ, მაგრამ მითხრეს _ ძმები ბევრს არ ჰყავსო... 22 ლარით ვცხოვრობ. პენსიამდე ორი წელი მაკლია, ეს დიდი დროა, როცა არაფერი გაქვს. 17 წელია წვალებით ვცხოვრობ... ყველაფერი მქონდა, მაგრამ ახლა არაფერი მაქვს... არა მგონია, ეს რემონტი მაისში დასრულდეს“.
მარინა ჯანჯღავას არ სჯერა, რომ ამ `პრესტიჟულ ადგილზე~ (ეს სახლი სანაპიროსთან ახლოს დგას) დევნილებს ბინებს დაუკანონებენ. იგი არც არჩევნებში აპირებს მონაწილეობის მიღებას: `ჩემთვის მაინც არაფერი შეიცვლება, ამიტომაც არ მივდივარ არჩევნებზე“.
გულიკო ახალაია დერეფანს გვიდა, როცა მის სართულზე ავედით. შინ შეგვიპატიჟა; მისი ოთახი უკვე გაარემონტეს; იატაკზე ლამინატია დაგებული. კედლები თეთრადაა შეღებილი. ოთახში მუქი ფარდა ჰკიდია, კუთხეში მოძველებული ავეჯი დგას _ სკამები და მაგიდა: `იმ სანაგვეში ცხოვრების შემდეგ კი ხედავთ, როგორ ვართ. ახლა გაზს შემოგვიყვანენ უფასოდ, მერე ბინებს დაგვიკანონებენ... შუქი, გადაუხდელობის გამო, უკვე მესამე თვეა არ გვაქვს~.
`ჩემი ოთახი გარემონტდა. ყველაფერი ნორმალურად მიდის, ამ სახლში 55 ოჯახი ცხოვრობს. ბინებს სამუშაოების დამთავრების შემდეგ დაგვიკანონებენ. ორი თვეა შუქი არ გვაქვს. ორი ათას რვაასი ლარია დევნილების დავალიანება~, _ ამ ინფორმაციას გიული ბართია გვაწვდის.
საზღვაო აკადემიის საერთო საცხოვრებლის შენობაში შესახლებულები ამბობენ, რომ ჯერ შენობის ნახევარს არემონტებენ, ანუ დერეფნის და სართულის ერთი მხარეს, შემდეგ მეორე მხარის რემონტს დაიწყებენ. იმ ოთახებში მცხოვრები ოჯახები, სადაც სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობს, დროებით იმავე შენობაში, მეზობლებთან არიან შესახლებულები.
საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის მიერ გამოცხადებულ ტენდერში შპს „ანაგმა“ გაიმარჯვა. ხელშეკრულების თანახმად, პროექტი მოიცავს შემდეგ სამუშაოებს: დაზიანებული სახურავის მოხსნა-აღდგენა; არსებული ტიხრების მოხსნა და ახლის მოწყობა; ჭერის, კედლების შელესვა-შეღებვა; მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრების მონტაჟი; სანიტარულ კვანძებში კერამიკული ფილის გაკვრა კედლებზე და მეტლახის ფილების მოწყობა ძირზე; იატაკის მოწყობა ლამინირებული პარკეტით; შიდა და გარე წყალსადენისა და კანალიზაციის სისტემის მოწყობა-აღდგენა სანიტარულ კვანძში; შიდა ელექტრო-სამონტაჟო სამუშაოები; ფასადის აღდგენა; სამუშაოების დასრულების ვადა _ ექვსი თვე.
კომპანია „ანაგში“ ამბობენ, რომ ხელშეკრულების პირობები არ დაურღვევიათ და `მუშა პროცესი~ მიმდინარეობს. დავით ჩანტლაძე, „ანაგის“ მენეჯერი: `ექვსთვიანი ხელშეკრულება გაფორმდა, მაგრამ ობიექტზე ვერ შევედით _ იქ ხალხი ცხოვრობდა. სამუშაოების დაყოვნების მთავარი მიზეზი ეს არის. აღმოჩნდა, რომ მცხოვრებლებს სხვანაირად უნდოდათ კედლების ამოყვანა თუ შეღებვა. ანუ პროექტი თანდათან ზუსტდებოდა, მაგალითად, 60 ოთახის გარემონტება იყო დაგეგმილი, 80 უნდა გავარემონტოთ. სამჯერ გაიზარდა სამუშაოები და გაიზარდა ვადაც. ეს მუშა პროცესია _ პრობლემას ვერ დავარქმევთ~.
`ანაგის~ ინფორმაციით, სამუშაოები ერთ თვეში უნდა დასრულდეს. ხელშეკრულების მიხედვით, კომპანიამ სულ 354 408 ლარის სამუშაოები უნდა შეასრულოს.
გარემონტებული ბინები აჭარაში 400-მდე დევნილ ოჯახს საკუთრებაში სიმბოლურ ფასად _ 1 ლარად გადაეცემა. ამ 1 ლარსაც სახელმწიფო გადაიხდის. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაიფარება საკუთრების რეგისტრაციისთვის საჭირო 50 ლარიც.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, იძულებით გადაადგილებულ (როგორც აფხაზეთიდან, ასევე, ცხინვალის რეგიონიდან) პირთა განსახლების საკითხში საქართველოს მთავრობას ფინანსურად, ძირითადად, ევროკომისია (EC), 361,1 მილიონი ევრო), გერმანიის საგარეო საქმეთა დეპარტამენტი (8 მილიონი ევრო), გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკი (KFW), 6 მილიონი ევრო) და ამერიკის მთავრობის სააგენტოები (50 მილიონი აშშ დოლარი) ეხმარებიან. ამ თანხების ნაწილი სხვა პრობლემების მოგვარებასაც მოხმარდება.
რეაბილიტაციის პროექტი აჭარაში გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკის (KFW) მიერ `დასავლეთ საქართველოში იძულებით გადაადგილებულ პირთა სახლების რეაბილიტაციისთვის~ გამოყოფილი თანხით ხორციელდება.

ბინები ერთ ლარად დევნილებისთვის

საქართველოს ხელისუფლება ევროპის ქვეყნების, აშშ-ისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ფინანსური დახმარებით დევნილების საცხოვრებელ ბინებს არემონტებს. გარემონტებულ ბინებს დევნილებს საკუთრებაში სიმბოლურ ფასად _ ერთ ლარად გადასცემენ. გეგმის მიხედვით, დევნილების ბინებით უზრუნველყოფა 2011 წელს უნდა დასრულდეს.


ნათია როყვა, ცაგო კახაბერიძე

მთავრობის მიერ შემუშავებული `იძულებით გადაადგილებულ პირთა _ დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის~ მიხედვით: `საცხოვრებელი ფართობის სიდიდე, საშუალო სტანდარტის მიხედვით, შეადგენს 40 კვადრატულ მეტრს საშუალო (3-4-სულიან) ოჯახზე. ყოველ ოჯახს ექნება საკუთარი სანიტარული კვანძი, მაგრამ იმ შემთხვევაში, თუ ფართობი არ იძლევა სტანდარტის დაკმაყოფილების საშუალებას, ორ ან მეტ ოჯახს ექნება საერთო სველი წერტილი~.
აჭარაშიზემოაღნიშნული სტანდარტის დაცვა, ფაქტობრივად, ვერ ხერხდება(ძირითადად, ფართობის მხრივ), რადგან ყოველ ოჯახზე საკუთარი სანიტარული კვანძის გაკეთების საშუალებას საცხოვრებელი ფართობი არ იძლევა.
გარემონტებული ბინები 400-მდე ოჯახს საკუთრებაში სიმბოლურ ფასად, ერთ ლარად გადაეცემა. ამ ერთ ლარსაც სახელმწიფო გადაიხდის. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაიფარება საკუთრების რეგისტრაციისთვის საჭირო 50 ლარიც.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, იძულებით გადაადგილებულ (როგორც აფხაზეთიდან, ასევე ცხინვალის რეგიონიდან) პირთა განსახლების საკითხში საქართველოს მთავრობას ფინანსურად, ძირითადად, ევროკომისია (EC), 361,1 მილიონი ევრო), გერმანიის საგარეო საქმეთა დეპარტამენტი (რვა მილიონი ევრო), გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკი (KFW), ექვსი მილიონი ევრო) და ამერიკის მთავრობის სააგენტოები (50 მილიონი აშშ დოლარი) ეხმარებიან.ამ თანხების ნაწილი, განსახლების გარდა, სხვა პრობლემების მოგვარებასაც მოხმარდება.
აჭარაში შენობების რეაბილიტაცია გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკის (KFW)მიერ `დასავლეთ საქართველოში იძულებით გადაადგილებულ პირთა სახლების რეაბილიტაციისთვის~ გამოყოფილი თანხით ხორციელდება.
იძულებით გადაადგილებულ პირთა _ დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის~ მეორე ეტაპის განხორციელება 2010 წლიდან დაიწყო.
მეორე ეტაპზე იმ დევნილთა საცხოვრებელ პირობებს გააუმჯობესებენ, რომლებიც უარს იტყვიან კომპაქტური ჩასახლების ობიექტებში არსებული ფართობების საკუთრებაში მიღებაზე. ასევე დაეხმარებიან დევნილებს, რომლებიც მეგობრებთან, ნათესავებთან ან ნაქირავებ ბინებში ცხოვრობენ. მათთვის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული გამოუყენებელი შენობები გამოიძებნება, ან აშენდება საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში, თბილისის გარდა.
გეგმის მესამე ეტაპზე (2010-2011 წლები) დაეხმარებიან დევნილებს, რომლებიც განსახლებას არ საჭიროებენ. ასეთ ოჯახებს (ვისაც, მაგალითად, საკუთრება აქვს) ერთჯერადი ფულადი დახმარება გაეწევათ.
აჭარაში ამჟამად სარემონტო სამუშაოები მხოლოდ ერთ ობიექტზე _ საზღვაო აკადემიის საერთო საცხოვრებელში მიმდინარეობს.
სახელმწიფო ამ ეტაპზე იმ დევნილს უკანონებს ბინებს, რომლებიც ეგრეთ წოდებულ `კოლექტიურ ფართში~ ცხოვრობენ. აჭარაში ასეთი 350 ოჯახია. საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდმა რეგიონში 420 ბინა (საერთო ფართობი 23 998 კვ/მ) გაარემონტა, რომლის ფაქტობრივი ღირებულება, ფონდის ინფორმაციით, 5 685 413 ლარია. ტენდერში გამარჯვებულ ფირმებთან კი მთლიანობაში ხელშეკრულებები 5 304 876 ლარზეა გაფორმებული.
ქალაქ ბათუმში: ყოფილი მექანიკური ქარხნის დამხმარე ნაგებობა, საბავშვო ბაღი (მელიქიშვილის ქუჩა), ნარკოლოგიური ცენტრი და მეზღვაურთა ყოფილი სასტუმრო, ყოფილი ტექნიკური სკოლის (დოსააფის) შენობა; ასევე ქობულეთში: მე-7 სკოლის, ყოფილი სასაზღვრო საგუშაგო, სანეპიდსადგურის შენობები და დაბა ჩაქვის ყოფილი სკოლის შენობა _ ეს ის ობიექტებია, სადაც აჭარაში მცხოვრები აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები ცხოვრობენ და აქ სარემონტო სამუშაოები უკვე დასრულდა.
ობიექტების რეაბილიტაციაზე ტენდერი საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდმა (MDF) გამოაცხადა. აჭარაში ტენდერში გამარჯვებული სამშენებლო ფირმებია: ``ანაგი`` (რომელმაც ხელშეკრულების მიხედვით 1 550 254 ლარის სამუშაოები შეასრულა), ``ნიუ ენერჯი`` (1 138 040 ლარი), ``მშენებელი 80`` (1 724 642 ლარი) და `ვიპ დიზაინი~ (891 940 ლარი).
ამ ათ ობიექტზე, ხელშეკრულების თანახმად, სამუშაოები გასული წლის 13 ოქტომბრისა და 30 დეკემბრის შუალედში უნდა დასრულებულიყო, თუმცა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ დროში სამუშაოები ვერ დასრულდა. ძირითადი მიზეზი, როგორც მშენებლები ამბობენ, ის არის, რომ გასარემონტებელი შენობებში მცხოვრებ დევნილებს წასასვლელი არსად ჰქონდათ, ანუ დევნილები საცხოვრებელ ბინებში რემონტის დროსაც ცხოვრობდნენ. მაგალითად,ეგრეთ წოდებულ მეზღვაურთა სასტუმროში სარემონტოს სამუშაოები პირველი სართულიდან დაიწყეს, პირველ სართულზე მცხოვრები ადამიანები, მეზობლებთან _ მეორე, მესამე და მეოთხე სართულზე გადანაწილდნენ. როცა სარემონტო სამუშაო პირველსართულზე დასრულდა, მეორე სართულის მცხოვრებლები პირველზე დაბინავდნენ და რემონტი მეორე სართულზე დაიწყო, შემდეგ, მესამეზე მცხოვრებლები მეოთხეზე ავიდნენ...
დევნილები ამბობენ, რომ ამასობაში გარემონტებული კედლები დაიბზარა. ამ კორპუსში, მეორე სართულზე მცხოვრები როსტევან ჭითანავას თქმით, მისი ოთახის კედელი რემონტის დასრულებამდე დაიბზარა, შეულესეს, მაგრამ შეღებვით დღესაც არ შეუღებიათ.
რაულ ხუტკუპიას ინფორმაციით,მეზღვაურთა სახლში სარემონტო სამუშაოები ნოემბერში დასრულდა. მერე კიდევ ერთხელ შეღებეს მისი ოთახის კედლები.
დევნილების ყველაზე დიდი პრობლემა ამ ეტაპზე ის არის, რომწყალი არ მიეწოდებათსისტემატურად. `მხოლოდ შუაღამეში მოდის, დილამდე~.
რაც შეეხება ელექტროენერგიის გადასახადს, როგორც ისინი ამბობენ, ამ წლიდან იხდიან, მანამდე სახელმწიფო უხდიდა.
ხუტკიპიას შვილი, ბათუმში, ლეონიძის ქუჩაზე უზრუნველყვეს ბინით, იგი ყოფილი მექანიკური ქარხნის დამხმარე შენობაში ცხოვრობს, სარემონტო სამუშაოები მის ბინასაც ჩაუტარეს, თუმცა ამბობს, რომ მის სახლში ფანჯრებიდან წვიმა შედის. ეს სარემონტო სამუშაოების მწარმოებლებსაც აცნობა, თუმცა: `რატომ აწვიმს, ვერ დაადგინეს, ყველა გაწვიმებაზე ოთახის კედლები სველდება~.
ხელშეკრულების მიხედვით, ფირმა სამუშაოების დასრულების შემდეგ ჩატარებულ სამუშაოებზე 365 დღის განმავლობაშია პასუხისმგებელი. მაგრამ ერთ-ერთი დევნილი, რომელმაც საკუთარი ვინაობის გამხელისგან თავი შეიკავა, ამბობს:`კომპანიას ვთხოვე გარემონტებული ბინის შერემონტება, მუშებმა კიმითხრეს: რაც გავაკეთეთ იმის საფასურიც არ მიგვიღია და ხელახლა რემონტს ვერ დავიწყებთო~.
სამუშაოები დროზე ადრე დასრულდა, მაგალითად, ბათუმში, მელიქიშვილის ქუჩის ბოლოში, ყოფილი ბაგა-ბაღის ორსართულიან შენობაში. აქ 24 იზოლირებული საცხოვრებელი ბინა გაკეთდა. ხელშეკრულების მიხედვით, კომპანია `ნიუ-ენერჯის~ სამუშაოები 29 ნოემბერს უნდა დაესრულებინა. კომპანიის წარმომადგენელმა _თემურ ბოლქვაძემ განაცხადა, რომ სამუშაოები 15 სექტემბერს დაასრულეს.
საზღვაო აკადემიის საერთო საცხოვრებლის შენობაში შესახლებულები ამბობენ, რომ სარემონტო სამუშაოებზე ის დევნილები დასაქმდნენ, რომლებიც ამავე სახლში ცხოვრობენ. ჯერ შენობის ნახევარი რემონტდება, ანუ დერეფნის ერთი მხარე, შემდეგ მეორე მხარის რემონტს დაიწყებენ. იმ ოთახებში მცხოვრები ოჯახები, სადაც სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობს, დროებით, იმავე შენობაში, მეზობლებთან არიან შესახლებულები. ლიანა ბუკიას ინფორმაციით, სამუშაოების დასრულების შემდეგ ამ საცხოვრებელ ფართობებს მათ საკუთრებაში გადასცემენ.
`ორი ბიჭი მომიკლეს ომში, გოგოც ამცილდა გზაში, არ ვიცი, ყვავ-ბუზმა შემიჭამა, ცეცხლში დამიწვეს თუ ტყვიამ მომიკლა. ავადმყოფი ქალი ვარ, ჯოხით დავდივარ ხომ ხედავ? მინდა დაწეროთ და მთავრობას მადლობა გადაუხადოთ ყველაფრისთვის, ახლა საცხოვრებელ ფართს გვირემონტებენ...~ _ ციცანა ბუკია ოჩამჩირიდან დევნილია და ბათუმში, საზღვაო აკადემიის საერთო საცხოვრებელში შვილთან ერთად ცხოვრობს.
ოჩამჩირის რაიონიდან დევნილი გუგული კვანჭიანი მესამე სართულზე ცხოვრობს, მისი ოთახი უკვე გაარემონტეს. სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობისას ისიც მეზობლებთან ცხოვრობდა: `ანტისანიტარია გვქონდა წლების განმავლობაში და ახლა მადლობის მეტი არაფერი მეთქმის~.
მეზღვაურთა სასტუმროში სარემონტო სამუშაოები დასრულდა. შენობაში სულ 36 ოჯახი ცხოვრობდა, საცხოვრებელიბინა 27 ოჯახს გაურემონტდა, დანარჩენი ოჯახები ხელისუფლებამ ლეონიძის ქუჩაზე გადაიყვანა. აქ მექანიკური ქარხნის დამხმარე ნაგებობაში სამუშაოები დასრულდა. ობიექტში დევნილებისთვის 47 ბინა გაკეთდება. სამუშაოები ჩატარდა `დოსააფის~ შენობაშიც, სადაც ოცი ოჯახი დაბინავდა.
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ყოფილი ნარკოლოგიურის შენობაში, დღეს 45 ოჯახი ცხოვრობს. აქედან 23 დევნილი, ხოლო სხვები სტიქიის შედეგად დაზარალებული ეკომიგრანტები არიან.
ხელვაჩაურში ყოფილი ნარკოლოგიური საავადმყოფოს ორსართულიან შენობაში, სადაც დევნილები ცხოვრობენ, სარემონტო სამუშაოები გასული წლის აპრილში დაიწყო და რვა თვეში დასრულდა. ჩატარებული სამუშაოებით ზოგიერთი აქ მცხოვრები კმაყოფილია და ახლა მხოლოდ ფართობის დაკანონების საკითხი აწუხებს, ზოგიერთმა კი უკმაყოფილება გამოთქვა და შენობა დაგვათვალიერებინა. `რემონტი ახალი გაკეთებულია და წყალი მაინც ჟონავს გაყვანილობიდან. რაც გააკეთეს დიდი მადლობა ამისთვის, მაგრამ ხარისხზე კარგის თქმა ნამდვილად არ შემიძლია~, _ აცხადებს აქ მცხოვრები ზაირა ჯიქია.
ჩატარებული სამუშაოებით კმაყოფილია აქ მცხოვრები თეა ჯაყელი. ვიზუალურადაც ჩანს, რომ მის ბინაში კედლები ნორმალურ მდგომარეობაშია: `ყველაფერი კარგად არის გაკეთებული, ზოგიერთმა შვიდჯერ გადაღება და ზუსტად იმათ გაუფუჭდათ. ყველას ეჩქარებოდა. მე დაველოდე, როცა კარგად გაშრა კედელი, მერე გავაკეთე. ესენი აჩქარებდნენ მოხელეებს, მალე უნდოდათ შემოსვლა. უმადური არ უნდა იყო ადამიანი. აქ წყლის სისტემაც კი არ გვქონდა, ახალი ჭაბურღილი გააკეთეს _ წყალი მოდის``.
`ცოტა უხარისხოა. კედლები უკვე დახეთქილია. ყველაფერი კარგად უნდა გაკეთებულიყო, მაგრამ მოხელეებმა აქ ისწავლეს ეტყობა ხელობა. დანარჩენით კმაყოფილნი ვართ, რასაც ვითხოვდით, ყველაფერს გვაძლევდნენ~, _ განაცხადა ვაჟა ხოზრევანიძემ.
ამ კორპუსში დევნილებს შუქის პრობლემა აწუხებთ, გასულ წელს მათ ელექტროენერგიის გადასახადის დავალიანება _ 12 ათასი ლარი, მთავრობამ დაუფარა. `5400 ლარი დაგვრჩა, რომელიც მთავრობის გამოყოფილი ფულით დავფარეთ _ არ ვიღებდით ამ დახმარებას და პირდაპირ ვრიცხავდით. უკვე 2100 ლარი ზედმეტიც კი გადავიხადეთ, მაგრამ შუქის პრობლემა მაინც გვაქვს, _ ამბობენ დევნილები. _ ამ პრობლემის მოგვარება სუბელიანს ვთხოვეთ, შეგვპირდა, გავარკვევთო და ჩვენც ველოდებით``.
აჭარაში აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები 1993 წლიდან ცხოვრობენ. 2800 ოჯახიდან დღეს რეგიონში 1878 ოჯახია რეგისტრირებული, აქედან 1478 კერძო სექტორში ცხოვრობს.
დევნილთა და განსახლების საკითხებში აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე, რამაზ ჯინჭარაძე: ``დაახლოებით ორ თვეში დაიწყება ბინების დაკანონება, რაც შეეხება ელექტროენერგიის გადასახადს,დევნილებისთვის სახელმწიფო 28 ლარს (თითო ოჯახზე) მანამ გამოყოფს, ვიდრე მათ ბინები დაუკანონდებათ``.

შპს `ანაგის~ მენეჯერის _ დავით ჩანტლაძის თქმით, `როცა ორ ოჯახს ერთი და იმავე მასალით ურემონტებ ბინას, არ შეიძლება ერთი მალე გამოვიდეს მწყობრიდან და მეორე _ არა. ზოგს, უბრალოდ, რაღაცა ზედმეტი უნდოდა, ის რაც სახელმწიფოს ჩემთვის არ დაუვალებია. თუ, მაგალითად, მეტლახ-კაფელს ვაკეთებდი, მარმარილოს ითხოვდნენ. ზოგს გამათბობელი სისტემის დამონტაჟება უნდოდა. ამ სისტემას ჩემი ინიციატივით ნამდვილად ვერ გავაკეთებდი.
მეორე პრობლემა ის არის, რომ რემონტის დროს მოსახლეობის მხრიდან ხელშეშლას ჰქონდა ადგილი _ ხალხი იმ ფართობში ცხოვრობდა, რასაც ვარემონტებდით. იყო შემთხვევა, როცა ერთ ოჯახს კედელი იმის გამო ავუშენე ორჯერ, რომ შემთხვევით დაანგრიეს. არადა, სველ კედელზე შეხება არ შეიძლება. არანაირი მოტივაცია არ გვქონდა, რომ ზოგი სამუშაო ბოლომდე მიგვეყვანა და ზოგი _ არა``.

ცხოვრება ომის შემდეგ_რეპორტაჟი გორიდან

`ომი კი არა, ჟლეტა იყო. ვინ რატომ ისროდა, ვერ ვხვდებოდი. მითითების მომცემი არ გვყავდა. უბრალოდ, ბრძანება მოვიდა, რომ გვესროლა. ბევრი ჯარისკაცი დაბნეულობის გამო ჩაიხოცა...~ _ ამბობს ცხინვალში მებრძოლი ჯარისკაცი. მან ჩემთან ერთად თბილისიდან გორამდე იმგზავრა. მისგან შევიტყვე, რომ გორიდან ერთი ასეული მთავრობის დაცვაში გადაიყვანეს. ჯარისკაცთა ნაწილი კი რამდენიმე კვირაა გორში, კარავებში ცხოვრობს. `ომი არ დასრულებულა~, _ ჩაილაპარაკა მეორე ჯარისკაცმა...


სამხედრო ქალაქს ჰგავს გორის ცენტრალური უბანი. კუდის, სოდის, სამხარეო პოლიციის შენობები, სამხედრო ჰოსპიტალი ერთ ქუჩაზეა განლაგებული. ჰოსპიტლის წინ წერეთლის უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კორპუსი და სტუდენტების თავშეყრის ადგილია. სამხედრო ფორმაში ჩაცმული ადამიანების სიმრავლე შეინიშნება. `ვინ ხარ, ფოტოს რატომ იღებ, სტატიას რა თემაზე ამზადებ~, _ მეკითხებიან მამაკაცები, მათი თქმით, პოლიციელები. გადმოდიან მანქანებიდან და ჩემს ფოტოაპარატში სურათებს ათვალიერებენ. მიხსნიან, რომ ნაომარი ქალაქია და ყველა ფრთხილობს.
დევნილების სანახავად ორგან ვიყავი, ეგრეთ წოდებულ `კომბინატის დასახლებაში~, იქ, სადაც ომის დროს რამდენიმე სახლი დაინგრა და ბომბებს რამდენიმე ადამიანი ემსხვერპლა და იქ, სადაც გერმანელებმა დევნილებს კოტეჯები აუშენეს.
პირველად იმ სახლში მივედი, რომელიც ომის დროს დაიბომბა, მაგრამ ისევ ააშენეს: `ჩვენი ბინა როცა დაინგრა, სახლში ვიყავი. ექვსი ადამიანი ვერ ვიპოვეთ, ნანგრევებს გაყვა გვამები. ორი გარეთ მყოფი დაიღუპა, ერთის ხელი და მეორეს ფეხი დავმარხეთ. მე და ჩემი ქმარი ცხინვალიდან ვიყავით, დევნილები. ჩემი კაცი ეზოში იყო დაბომბვის დროს, მხოლოდ ცალი ხელი ვიპოვეთ მისი. მეზობლის შვილიშვილი, 11 წლის ბავშვი, თამარაშენიდან აქ გამოექცა ბომბებს. ვერც მისი გვამი იპოვეს~, _ მიყვება იზოლდა კახნიაშვილი, რომელიც იმ კორპუსში ცხოვრობს, რომელიც 9 აგვისტოს დაიბომბა.
ამ სამსართულიანი კორპუსში სულ 45 ოჯახი ცხოვრობს. ისინი საერთო საპირფარეშოთი და ერთი ონკანით სარგებლობენ. `მადლობის მეტი არაფერი მეთქმის, შარშან აგვისტოდან ნოემბრამდე მთავრობის ხარჯზე ვიყავი. აფხაზეთიდან დევნილებს ასეთი სახლებიც ვერ აუშენეს. საწუწუნო არაფერი გვაქვს, მაგრამ უწყლობა და უმუშევრობა გვაწუხებს. ახლა, თურმე, საერთო მრიცხველებს გვიმონტაჟებენ~, _ ამბობს დონია ქილიყოსაშვილი.
კომბინატის დასახლებაში ცხოვრობს ჯულიეტა ტერმაკოზაშვილი. იგი ომის დროს მარტო იყო კორპუსში. მარტოხელა ქალს, როგორც თითონ ამბობს, წასასვლელი არსად ჰქონდა. ტელევიზორთან იჯდა, როცა მისი სახლიდან 40 მეტრში ბომბი ჩამოვარდა. ოთახის კედლები ისე შეაზანზარა, რომ მინები სულ ჩაილეწა და სახლი გაბზარა. `არც სახურავი შერჩა ჩვენ სახლს, კარები მას შემდეგ აღარ იკეტება. დახმარება რამდენჯერმე ვითხოვე, მაგრამ არავინ დაგვეხმარა. არც სახლი შეუკეთებიათ, აი ნახეთ კედლები~, _ მაჩვენა დაბზარული კედლები ჯულიეტამ. მისი სახლი 7 აგვისტოს დაიცალა ადამიანებისგან და 27 აგვისტომდე კორპუსში არავინ გამოჩენილა: `კვამლში ვიყავი გახვეული. ვკიოდი, ვწიოდი... ვინ იყო პატრონი~.
კითხვაზე, როგორ ცხოვრობთ _ ყველა დევნილი შეთანხმებულივით მპასუხობს: `კარგად ვართ, მადლობა მთავრობას, დიდი მადლობა ჩვენ პრეზიდენტს, ყველაფერი გვაქვს, ყველაფერი კარგადაა, მეტი რა გითხრათ? მადლობელი ვარ~...
პამფილა ასკინაშვილი კი ე.წ. `გერმანულ სახლში~ ცხოვრობს. იგი მარტოხელაა და როცა გაიგო, რომ ჟურნალისტი ვიყავი ბათუმიდან, მასთან დარჩენა შემომთავაზა: `აღარავინ მსტუმრობს, ჩემი სოფლის ხალხი სხვაგანაა ჩასახლებული. დარჩი, გამომელაპარაკები~. პამფილა პატარა ლიახვის ხეობიდანაა დევნილი.
ლია გოგოლაძე ტყვარჩელში პედაგოგად მუშაობდა, ომამდე გორში დასთან იყო სტუმრად და მას შემდეგაც გორში, დასთან ცხოვრობს.
ჯემალ ვაზაგაშვილი ოს ცოლთან ერთად პატარა ლიახვის ხეობაში, სოფელი აწრისხევში ცხოვრობდა. ახლა გერმანელების აშენებულ სახლში ცხოვრობენ... ნაჩუქარ ნივთებს მაჩვენებენ: გაზქურა, მაცივარი, საწოლები და ლეიბები _ ეს ყველაფერი გერმანელებმა აჩუქეს. ყველა გერმანულ კოტეჯს აბაზანა აქვს და წყალიც მოდის. ესეც გერმანელების საჩუქარია. როგორც ვაზაგაშვილები ამბობენ, სოფელში ტონაზე მეტი ყველი, 18 მეწველი ძროხა, ასზე მეტი ქათამი და სხვა შინაური ცხოველი დატოვეს: `მიწის გარეშე მიჭირს. ახლა აქ ქალაქურად ვცხოვრობ, მიწა არ მაქ, სახლში ვზივარ უმუშევარი, სტუდენტი შვილები მყავს და სწავლის საფასურს ვერ ვიხდი~.
ჯემალ ვაზაგაშვილმა ომის დაწყება ტელეფონით გაიგო. `სროლის ხმა კი მესმოდა, მაგრამ ომი თუ იყო, არ ვიცოდი. შუქი არ გვქონდა და ტელევიზორს ვერ ვუყურებდით. გვერდით სოფლიდან დაგვირეკეს, რომ რუსები შემოვიდნენ. მაშინვე ბავშვები გადავიყვანე საზღვარზე. სოფელში ფეხით დავბრუნდი. ერგნეთიდან 25 კილომეტრშია ჩემი სოფელი. გზაში ვანო მერაბიშვილი შემხვდა, მანქანა გააჩერა და მკითხა, სად მივდიოდი. ვუთხარი, ქალი მყავს სოფლად დატეული და უნდა მივაკითხო-მეთქი. უკან მობრუნება მირჩია _ ქალი რად გინდა, თავი თუ არ შეგრჩაო. ვუთხარ, 18 წელი ქალს შვილი არ ეყოლა და ის არ მიმიტოვებია, ახლა ოთხი შვილის დედას ხომ არ მივატოვებ-მეთქი.
ჩვენს სოფელში 15 კომლი ცხოვრობდა, რუსებმა ყველა სახლს სალიარკა გადაასხეს და გადაწვეს, წინა კვირით პრეზიდენტმა სოფელში ოც-ოცი ლიტრა სალიარკა დაგვირიგა~.
სოფელში მისულ ჯემალ ვაზაგაშვილს რუსებმა მიუსწრეს. ცოლი და მეზობლის ქალები ტყეში გადამალა: `ორი დღის მშიერი ვიყავი. პური წავატეხე და რუსებიც მოვიდნენ. ლუკმა გულზე დამადგა, წყალი ვთხოვე, მაგრამ ახლა მაგის დრო არ არის, პური გადააგდეო. ორმა თვითმფრინავმა გადაგვიფრინა. ქართველები ეგონათ. მალე მიხვდნენ, რომ მათიანები იყვნენ, გაეხარდათ, მაგრამ მე შემეშინდა. გოგონები სად გყავს, ქალები სად არიანო. ვუთხარი, თბილისში არიან-მეთქი. ქალებს გორაზე ვმალავდი...
მეზობლის კაცს აწვალებდნენ. ტყვიები მეც ფეხებში დამაცალეს. თუ მკლავ, მამკალი-მეთქი, ვუთხარი, მაგრამ არ მესროლეს... სახლიდან ყველაფერი გადმოყარეს. ტელევიზორი გამოიტანა რუსმა. ოსმა უთხრა, დააგდეო. ის კიდე არ ტოვებდა. აიღო ოსმა და სულ დაუცხრილა ტელევიზორი. მანქანები გადააბეს ერთმანეთს და ისე წაიყვანეს. მერე ჩვენ გვითხრეს, რომ ცოცხლებს გვტოვებდნენ, ოღონდ იქ არ უნდა დავენახეთ. არ ვიცი, როგორ გადავრჩი~.
ჯემალ ვაზაგაშვილმა სოფლის ქალები სამშვიდობოს ცხენით გადმოიყვანა. გზაში სულ ხუთი დღე იყვნენ. ცხენზე ის ჯდებოდა, ვისაც სიარული ყველაზე მეტად უჭირდა. მათი ოჯახის საქმე ევროსასამართლოშია გაგზავნილი.

~ეს ყოფა გენოციდზე უარესია~

ლერმონტოვის ქუჩაზე, ე.წ. ~მეზღვაურთა სასტუმროს~ ერთი სადარბაზოს მეორე, მესამე, მეოთხე და მეხუთე სართულებზე, სადაც ლტოლვილები 17 წელია ცხოვრობენ, მთავრობამ რემონტი დაიწყო. დევნილები ამბობენ, რომ შენობაში, სადაც ~კედლებს ანგრევენ და სახლი ირყევა~, გაჩერება სახიფათოა. აქ მცხოვრებლები ალტერნატიული ფართობის გამოყოფას, ზოგიერთი სარემონტო სამუშაოების შეჩერებას, ზოგიც კი ეზოში კარვების გაშლას ითხოვს.  


~ის, რაც ჩვენს თავს ხდება, გენოციდზე უარესია. ამ ყოფაში მთავრობის გამო ვართ, დევნილებს მოგვახმარონ ის ფული, რაც გამოგვიყო ევროკავშირმა, თორემ ევროპას გავაგებინებთ რა დღეშიც ვართ... მოვიდნენ და ნახონ, რა ხდება აქ, როგორ ტარდება რემონტი და სადაა ხალხი შესახლებული. ვნახეთ, როგორ ემსხვერპლა თბილისში შენობის ნგრევას ორი ადამიანის სიცოცხლე, ამის შემდეგ ვეღარ დავდივარ ნერვიულობისგან. ჩვენც ხომ იმავე დღეში არ ჩავცვივდებით; ხომ უნდა შეემოწმებინათ რამდენად მიზანშეწონილია აქ ცხოვრება. მეორე სართულზე ვცხოვრობდი, სამშენებლო კომპანიის თანამშრომლებმა გვითხრეს, თუ არ გახვალთ, გარეთ გაგყრითო~, _ ყვება როსტომ ჭითანავა. 
სადარბაზოში კანალიზაციის სუნი დგას, კიბეებზე ნაგავი ყრია, მტვერი ნისლივითაა მოდებული. მეორე სართულზე ნგრევის შემდეგ რამდენიმე დაბზარულ ქვის სვეტზე დიდი ჰოლი დგას. ამ სართულის მცხოვრებლები მეზობლებთან _ მესამე, მეოთხე და მეხუთე სართულებზე გადანაწილდნენ. საყოფაცხოვრებო ნივთები სადარბაზოს ყველა სართულის კუთხეშია თავმოყრილი, შეკრული ბარგი ერთმანეთზეა შეწყობილი. 
როგორც ლტოლვილები ყვებიან, როცა მათი საცხოვრებელი ფართობის სარემონტო სამუშაოებზე დაიწყო საუბარი, შეპირდნენ, რომ მათ ორას-ორას ლარს მისცემდნენ რემონტის დასრულებამდე ბინების დასაქირავებლად: `მაგრამ მერე მოვიდნენ ინჟინრები და გვითხრეს, დაცალეთ, თორემ გაგყრითო. ინვალიდი ქალი მყავს, სად წავიდე, პატრონი არავინაა. ჩვენც ხომ საქართველოს მოქალაქეები ვართ?~ _ უკმაყოფილოა გურამ ბაღათურია.
საუბარში გული კვანჭიანი ერთვება: `საპირფარეშოსთან რიგი დგას. სახლის კედლები დაქანებულია, რემონტის დროს ბავშვების აქ გაჩერება არ შეიძლება. ჩვენი ამბავი ვიღაცას გააგებინეთ. რამდენიმე თვის წინ ბათუმის არქიტექტურის სამსახურიდან იყვნენ მისული და თქვეს, რომ ეს სადარბაზო რემონტს არ ექვემდებარება. რომელ კანონში წერია ავარიული სახლის შეკეთება, მთავრობამ ან აიღოს ვალდებულება, რომ ამ ხალხის სიცოცხლე იქნება დაცული, ან დროებით შეგვასახლონ სხვა ფართობში~.
როსტომ ჭითანავა სარემონტო სამუშაოების შეჩერებას და კომისიის გამოყოფას ითხოვს: `გვაინტერესებს, დასაშვებია თუ არა სარემონტო სამუშაოები აქ~;
რაულ ხუთკუპია სარემონტო სამუშაოების დასრულებამდე სხვა ფართობში გადასვლას ითხოვს;
ლამარა მელქაძე კორპუსში მცხოვრებ ასთმით დაავადებულ ადამიანებზე წუხს, რომელთაც სარემონტო სამუშაოების პირობებში ცხოვრება განსაკუთრებით უჭირთ: `სუნთქვა გვიჭირს. მეორე სართულიდან მესამეზე ავედით, მერე მეოთხეზე, მეხუთეს მერე ცაში ხომ არ გავფრინდებით, სადმე შეგვასახლონ დროებით~. 
მელქაძის მეზობელს, შუა ხნის მამაკაცს, ეზოში კარვების გაშლა უნდა: `მაგრამ კარვებიც არაა. ხომ შეიძლება ეს მაინც მოგვცენ~. 
რამაზ ჯინჭარაძე _ აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს დევნილთა და განსახლების დეპარტამენტის უფროსი: `სარემონტო სამუშაოებს სახელმწიფო მუნიციპალური განვითარების ფონდი ატარებს. პროექტი სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება. რაც შეეხება ლტოლვილებს, მათ თავდაპირველად მექანიკურ ქარხანაში გადასვლა შევთავაზე, მაგრამ საბოლოოდ შევთანხმდით, რომ მეორედან მესამე სართულზე ავიდოდნენ. ჩემთან პრეტენზიები არ გამოუთქვამთ. შევხვდები და გავესაუბრები, თუ რაიმე პრობლემაა, მინისტრს, ბატონ ლევან ანთაძეს დაველაპარაკები~. 
საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის მიერ გამოცხადებულ ტენდერში შპს `ანაგმა~ გაიმარჯვა.
 ტენდერის პირობები: 
ბათუმში ყოფილი ნარკოლოგიური ცენტრის, საზღვაო აკადემიისა და მეზღვაურთა ყოფილი სასტუმროს შენობებში განთავსებული იძულებით გადაადგილებულ პირთა საცხოვრებელი ბინების რემონტი. პროექტი მოიცავს შემდეგ სამუშაოებს: დაზიანებული სახურავის მოხსნა-აღდგენა; არსებული ტიხრების მოხსნა და ახლების მოწყობა; ჭერის, კედლების შელესვა-შეღებვა; მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრების მონტაჟი; სანიტარულ კვანძებში კერამიკული ფილის გაკვრა კედლებზე და მეტლახის ფილების მოწყობა ძირზე; იატაკის მოწყობა ლამინირებული პარკეტით; შიდა და გარე წყალსადენისა და კანალიზაციის სისტემის მოწყობა-აღდგენა სანიტარულ კვანძში; შიდა ელექტრო სამონტაჟო სამუშაოები; ფასადის აღდგენა; სამუშაოების დასრულების სასურველი ვადა _ ექვსი თვე.